Żywot Świątobliwego Tomasza Zamojskiego

Synem był sławnego Jana Zamojskiego, a od młodości ukochał pokorę, pobożność i pracę. Chcąc się wykształcić lepiej w naukach wyjechał do Włoch. Tam nie tylko słuchał wykładów rozmaitych na wszechnicach, ale ćwiczył się w cnotach i w doskonałości chrześcijańskiej. Postów pilnie przestrzegał, co miesiąc przystępował do Świętych Sakramentów, a w Wielki Tydzień obchodził boso bazyliki rzymskie.

Powróciwszy do kraju wybrany posłem na sejm z ziemi Bełzkiej, wymową, roztropnością i prawością ujął sobie nie tylko posłów, ale i króla Zygmunta, który mu nadał województwo Podolskie, chociaż liczył dopiero lat 24. Wkrótce otrzymał województwo Kijowskie, a w końcu został kanclerzem koronnym. Stanowisko wysokie nie zawróciło mu głowy. Pamiętał o tym, że wysoki urząd wymaga wielkiej pracy i wielka ciąży na nim odpowiedzialność przed Panem Bogiem i przed ludźmi. Kierował się w każdej sprawie sprawiedliwością, i zanim dokument jaki podpisał stawiał sobie pytanie: czy będzie to z pożytkiem dla narodu i Kościoła?

Kiedy Turcy, tatarzy i Szwedzi najechali granicę Polski, wyruszył na obronę ojczyzny z wojskiem zaciągniętym przez siebie. Ożeniony z Katarzyną, księżną Ostrogską, przykładnie z nią żył, i świątobliwie. Jedno z małżonków pomagało drugiemu do cnoty i spełniania dobrych uczynków. Razem się modlili, razem przystępowali do Sakramentów Świętych, razem nawiedzali chorych i wspierali ubogich.

W Wielki Czwartek 12 ubogim obmywał Zamojski nogi, usługiwał im przy stole, a na odchodnym zaopatrzył w ubranie i hojną obdarzył jałmużną. Dla wygody poddanych budował po wsiach kościoły, w miasteczkach klasztory, a dla okolic położonych na wschodzie fundował klasztor misyjny dla Ojców Jezuitów.

Szczególniejsze nabożeństwo miał do Najświętszego Sakramentu Ołtarza, i każdą wolną chwilę najchętniej spędzał przed nim na modlitwie i rozmyślaniu. Chociaż zmarł wcześnie mając lat 43, ale według słów Mędrca Pańskiego, stawszy się za krótki czas doskonałym, przeżył czasów wiele. Pochowany został w kościele w Zamojściu obok swego ojca 1638 roku.