Czytanie z Dziejów Apostolskich.
Dz 6:8-10; 7:54-59
W one dni: Szczepan, pełen łaski i męstwa, czynił cuda i znaki wielkie wśród ludu. Toteż wystąpili niektórzy z synagogi zwanej Wyzwoleńców, Cyrenejczyków i Aleksandryjczyków, i tych, którzy byli z Cylicji i Azji, aby rozprawiać ze Szczepanem. A nie mogli oprzeć się mądrości i Duchowi, z jakim mówił. A słuchając tego, gniewem zawrzały ich serca i zgrzytali zębami na niego. A będąc pełen Ducha Świętego i patrząc w niebo Szczepan ujrzał chwałę Bożą i Jezusa stojącego po prawicy Bożej. I rzekł: «Oto widzę niebiosa otwarte i Syna Człowieczego, stojącego na prawicy Bożej». A krzycząc głosem wielkim, zatkali sobie uszy i wszyscy razem rzucili się na niego. I wyrzuciwszy go z miasta, kamienowali, a świadkowie złożyli szaty swoje u stóp młodzieńca, zwanego Szawłem. I kamienowali Szczepana, który modlił się, mówiąc: «Panie Jezu, przyjmij ducha mojego». A padłszy na kolana, wołał głosem wielkim, mówiąc: «Panie, nie policz im tego grzechu». A gdy to powiedział, zasnął w Panu.
Ewangelia
Ciąg dalszy ☩ Ewangelii świętej według Mateusza.
Mt 23:34-39
Onego czasu: Mówił Jezus do uczonych w Piśmie i faryzeuszy: «Oto ja posyłam do was proroków i mędrców i uczonych w Piśmie, a wielu z nich zabijecie i ukrzyżujecie, a innych ubiczujecie w synagogach waszych i będziecie ścigali z miasta do miasta, aż spadnie na was krew wszystkich sprawiedliwych, która rozlana jest na ziemi, od krwi sprawiedliwego Abla aż do krwi Zachariasza, syna Barachiaszowego, którego zabiliście między świątynią a ołtarzem. Zaprawdę powiadam wam, spadnie to wszystko na to plemię. O, Jeruzalem, Jeruzalem, które zabijasz proroków i kamienujesz tych, którzy są do ciebie posłani. Ilekroć chciałem zgromadzić synów twoich, jako kokosz zgromadza pisklęta swe pod skrzydła, a nie chciałoś! Oto zostanie wam dom wasz pusty. Albowiem powiadam wam: nie ujrzycie mnie odtąd, aż powiecie: Błogosławiony, który przybywa w imię Pańskie».
Objaśnienia Ewangelii trzeciej na uroczystość Bożego Narodzenia
(1) Początek Ewangelji św. Jana, zawierający w sobie szczególnie wyraźną i dobitną naukę o Bóstwie i Wcieleniu Pana naszego Jezusa Chrystusa, zawsze Kościół św. tak wysoko cenił, że od najdawniejszych czasów aż po dni nasze każe ją czytać na zakończenie każdej prawie Mszy św.: przy uroczystych przysięgach jest zwyczaj, że przysięgający kładzie rękę na tej Ewangelji, którą mu potem kapłan podaje do pocałowania. Gdzieindziej znowu wierni Ewangelję tę podczas nawałnic i innych groźnych niebezpieczeństw na głos z wielkiem nabożeństwem czytają.
(2) Mówi tedy Jan św., od Boga nauczony: «Na początku było Słowo,» t.zn. kiedy wszystko, co jest, być dopiero poczynało. Słowo już było: «a było u Boga,» t.j. jedno z Bogiem, «a Bogiem było Słowo». Syn Boży, który jest drugą osobą Trójcy Przenajświętszej, jeden co do istoty z Bogiem Ojcem i z Bogiem Duchem Świętym, a zatem jeden co do wszechmocy, co do wieczności, co do wszechwiedzy, krótko mówiąc jeden co do wszystkich doskonałości, – a zarazem różny od Ojca i Ducha Świętego co do Osoby: nazywany bywa w Piśmie św. Mądrością, Światłością, albo też Słowem odwiecznem. To Słowo, czyli Syn Boży, powtarza Jan św., było na początku, t.zn. przed wieki i zawsze u Boga jako jedna z trzech Osób Trójcy Przenajświętszej, jedno z Bogiem Ojcem i Duchem Świętym, Bóg żywy i prawdziwy. Przezeń, potwierdza dalej św. Ewangelista, «stało się wszystko, cokolwiek się stało, – a bez Niego nic się nie stało», ani stać się nie mogło, bo bez Boga nic stać się nie może.
(3) Ten Syn Boży, Bóg prawdziwy, «Słowo» Przedwieczne «stało się Ciałem.» Nie przestało być Bogiem, bo to niepodobna, ale będąc zawsze i na wieki Bogiem nieskończonym, cudem mądrości, wszechmocy i dobroci nieprzebranej, stało się zarazem człowiekiem, we wszystkiem, krom grzechu, do nas podobnym, człowiekiem prawdziwym, jak każdy z nas, człowiekiem, mającym ciało i duszę i podległym wszystkim dolegliwościom, na jakie my narażeni jesteśmy. Bóg – Człowiek, Syn Boży, który stał się zarazem synem człowieczym, nazwany jest imieniem Jezus, t.zn. Zbawiciel. Nazwany też jest z urzędu swego i z godności jaką miał piastować: Chrystusem, t.zn. Pomazaniec Pański, zapowiedziany przez Boga. Bóg stał się człowiekiem, a zatem był człowiek na ziemi, który jest Bogiem prawdziwy. Patrz, jak dalece Bóg się uniżył, tak, iż Stwórca stał się – śmiertelnym. Pan stał się – sługą, bogaty stał się – ubogim, wielki i nieskończony – maluczkim, wszechmocny – słabym; a wszystko to na to, aby ród ludzki wywyższyć i obdarzyć godnością, jakiej by sami Aniołowie słusznie pozazdrościć mu mogli. Otóż Narodzenie tego Człowieka, który jest Bogiem, Kościół święty i wszyscy wierni z wielką radością i wdzięcznością rokrocznie obchodzą. Raz jeden tylko to się stało, drugi raz już nigdy się nie powtórzy; ale to, co się raz stało, to nigdy już się nie odstanie, – to trwa i trwać będzie aż do skończenia świata i po skończeniu świata na wszystkie wieki, bez końca. Bo ten Bóg-Człowiek Chrystus Jezus wstąpił na niebiosa i siedzi na prawicy Ojca; z ludzkiem ciałem i z ludzką duszą wstąpiwszy do nieba, nam ludziom, z którymi się spowinowacić, otworzył przystęp do nieba, – poszedł, żeby przygotować nam miejsce w domu Ojca swego, – i owszem uczyniwszy się bratem naszym, «dał nam moc, abyśmy się stali Synami Bożymi, tym którzy wierzą w Imię Jego.» I w niebie jeszcze, da li Bóg go dostąpić, po wszystkie wieki z weselem obchodzić będziemy to Boże Narodzenie, które nam biednym wygnańcom Ewy stało się powodem i nadzieją zbawienia.
(4) «W nim był żywot.» Dał ci nam P. Jezus i ten żywot doczesny, który atoli jest raczej ciągłem umieraniem niż życiem, – tyle tylko ma wartości, ile jest potrzebny, aby zdobyć sobie lepszy żywot: żywot łaski i chwały! Że to życie ziemskie jest raczej ciągłem umieraniem, niżeli życiem, łatwo przyznasz, jeżeli zastanowisz się nad tem, że ile dni człowiek żyje, o tyle też dni zbliża się do śmierci swojej. O życiu łaski i chwały zaś, na które w tem życiu doczesnem możemy i powinniśmy sobie zasłużyć, tak mówi św. Augustyn: «Dwojaki żywot, od Boga sobie objawiony i zalecony, zna Kościół św., z których jeden jest w wierze, a drugi w oglądaniu; jeden tu w czasie naszego pielgrzymowania, drugi w wieczności mieszkania niebieskiego; jeden w trudzeniu się, drugi w odpoczynku; jeden tu w drodze, drugi tam w Ojczyźnie; jeden w uczynkach i działaniu, drugi w używaniu zapłaty i oglądaniu Boga; jeden chroni od złego, i czyni dobrze, drugi nie zna złego, któregoby trzeba się wystrzegać, a ma niezmiernie wiele dobrego, na którem używa; w tym walczymy z nieprzyjacielem; w tamtym wolni od nieprzyjaciół królować będziemy.»
(5) Św. Jan Chrzciciel, którego niektórzy uważali za Mesjasza obiecanego, nie był nim, lecz na to tylko był od Boga tak bogato uposażony, aby dał świadectwo o Synu Bożym. Istotnie wszystko, cokolwiek możesz spotkać wielkiego, pięknego, dobrego lub mądrego, bynajmniej nie jest Bogiem ani równe Bogu, ale służy tylko na to, aby świadczyć o wielkości, piękności, dobroci i mądrości Boga i Pana naszego, który to wszystko uczynił.
(6) «Była światłość prawdziwa, która oświeca wszelkiego człowieka na ten świat przychodzącego.» Wołają ludzie i przechwalają się, że nie masz jak oświata i chełpią się, że oświaty wciąż przybywa. Prawdziwą oświatą jest jedynie ta, co przychodzi od «prawdziwej światłości, która oświeca wszelkiego człowieka na ten świat przychodzącego». Oświata zaś, która milczy, albo ledwie mówi o tej prawdziwej światłości, jest oświatą błędną i jak te błędne ogniki na bagnach prowadzi do toni. Jak wielka zachodzi różnica między nauką prawdziwą, która szczerze prawdy szuka i szczerą tylko prawdę głosi, a nauką mniemaną, która nawet na miano nauki nie zasługuje, bo lada domysły i wymysły za rzetelną podaje prawdę, tak też wielka i zasadnicza zachodzi różnica między oświatą prawdziwą, a oświatą pozorną. Oświata prawdziwa uczy o rzeczach jedynie prawdziwych; uczy też o rzeczach wątpliwych i przypuszczalnych, ale nie stawia ich w jednym rzędzie z prawdą niewątpliwą; uczy wreszcie o wszystkiem, co może być potrzebna, pożyteczne, a choćby nawet tylko przyjemne; nigdy jednak nie spuszcza z oka Boga i prawdy Bożej, która, kiedy wszystko przeminie i pójdzie w zapomnienie, jedna trwać będzie na wieki. Przeciwnie oświata fałszywa uczy często i nieprawdę na równi z prawdą, albo też zamiast prawdy. Co więcej, oświata prawdziwa czyni ludzi lepszymi, zacniejszymi, i sprawiedliwszymi, bo czyni ich coraz podobniejszymi do Tego, który jest «światłością prawdziwą», do Boga-Człowieka, Pana naszego Jezusa Chrystusa. Oświata zaś zła uczy człowieka kochać się w tem, w czem świat sią kocha, – w więc w pożądliwości oczu, czyli chciwości, w pożądliwości ciała, czyli w dogadzaniu ciału i zmysłowości, w pysze żywota, czyli w wysokiem o samym sobie rozumieniu i w pragnieniu czci, nie u Boga, ale u ludzi. Czyni zatem oświata fałszywa ludzi gorszymi, swawolniejszymi, nieuczciwszymi, nie sprawiedliwszymi. Dbajże dla siebie i swoich o oświatę prawdziwą, – ale strzeż siebie i swoich, jakby od ognia i jadu, od oświaty przewrotnej. Z «owocu bywa drzewo poznane.»
(7) Żali się Ewangelija św.: «światłość w ciemnościach świeci, a ciemności jej nie ogarnęły; – świat jest uczynion przezeń, a świat Go nie poznał; przyszedł do własności, a swoi Go nie przyjęli.» Ciemności, to są ci ludzie, co albo nie wierzą, albo wiary św. nie znają; świat, to są ci, co poddają się wyżej wymienionej trojakiej pożądliwości światowej. Własnością P. Jezusową, to wszyscy Chrześcijanie chrztem św. obmyci, to w wyższym jeszcze stopniu bierzmowani, to nade wszystko kapłani, na szczególne dziedzictwo Pana wybrani i namaszczeni. Biadaż nam wszystkim, jeślibyśmy nie chcieli przyjąć Pana naszego i słowa światłości Jego.
«Źródło: ks. H. Jackowski SI, Ewangelje niedzielne i świąteczne z objaśnieniami»
Litania do Św. Szczepana, Pierwszego Męczennika
Kyrie elejson! Chryste elejson! Kyrie elejson!
Chryste, usłysz nas! Chryste, wysłuchaj nas!
Ojcze z Nieba Boże, zmiłuj się nad nami!
Synu Odkupicielu świata, Boże,
Duchu Święty Boże,
Święta Trójco Jedyny Boże,
Święta Marya, módl się za nami.
Święta Boża Rodzicielko,
Święta Panno, Królowo Męczenników,
Święty Szczepanie, pierwszy za Wiarę Chrystusa Męczenniku,
Święty Szczepanie, pierwszy naśladowco Chrystusa w miłości nieprzyjaciół,
Święty Szczepanie, przebaczenia dla swoich nieprzyjaciół u Boga żebrzący,
Święty Szczepanie, za Wiarę Chrystusa Mistrza swego, ukamienowany,
Święty Szczepanie, w czasie kamienowania widzący Niebo otwarte,
Święty Szczepanie, podczas męczeństwa swego, Chrystusa na Prawicy Tronu Najwyższego widzący,
Święty Szczepanie, od Ducha Świętego w Piśmie Świętym pochwalony,
Święty Szczepanie, w konaniu swym ducha swego Bogu polecający,
Święty Szczepanie, życie za Wiarę Chrystusa oddający,
Święty Szczepanie, wieńcem męczeńskim ozdobiony,
Święty Szczepanie, pierwiastku Męczenników,
Święty Szczepanie, Lewito Apostołów,
Święty Szczepanie, Kaznodziejo prorocki,
Święty Szczepanie, wierny naśladowco Chrystusa,
Święty Szczepanie, pełen Ducha Bożego,
Święty Szczepanie, doskonały wzorze miłości nieprzyjaciół,
Święty Szczepanie, filarze Kościoła Chrystusowego,
Święty Szczepanie, Mężu według Serca Bożego,
Święty Szczepanie, przykładzie świątobliwości,
Święty Szczepanie, pochodnio gorejąca i świecąca,
Święty Szczepanie, nauczycielu Prawdy,
Święty Szczepanie, Chwało Krzyża Świętego,
Święty Szczepanie, bałwanów pogromicielu,
Święty Szczepanie, wierny sługo Chrystusa,
Święty Szczepanie, Kościele Ducha Świętego,
Święty Szczepanie, obrońco Wiary Świętej Katolickiej,
Święty Szczepanie, wodzu dusz Chrystusowych,
Święty Szczepanie, źródło żywe pragnących Boga,
Święty Szczepanie, Łaskami i cnotami napełniony,
Święty Szczepanie, ogniem miłości Boskiej gorejący,
Święty Szczepanie, ozdobo Kościoła Bożego,
Święty Szczepanie, miłośniku Prawdy,
Święty Szczepanie, gromicielu prawy zatwardziałości serc obłąkanych,
Święty Szczepanie, nieustający w pozyskaniu dusz robotniku,
Święty Szczepanie, dzielny Wiary Chrystusowej Wyznawco,
Święty Szczepanie, współmieszkańcu Nieba i towarzyszu Wszystkich Świętych,
Święty Szczepanie, pocieszycielu i ucieczko utrapionych,
Święty Szczepanie, Ojcze ubogich, wdów i sierot,
Święty Szczepanie, Patronie i obrońco Ciebie wzywających.
Bądź nam Boże miłościw, przepuść nam, Panie.
Bądź nam Boże miłościw, wysłuchaj nas, Panie.
Od wszelkiego złego, wybaw nas, Panie.
Od sideł szatańskich,
Od powietrza, głodu, ognia i wojny,
Od śmierci wiecznej,
Przez zasługi Św. Szczepana,
Przez najgorętszą Jego miłość,
Przez gorące Jego pragnienie męczeństwa,
Przez niezmordowane Jego prace i trudy,
Przez Jego pragnienie dusz nawrócenia,
My grzeszni Ciebie Boga, prosimy, wysłuchaj nas, Panie.
Abyś w sercach naszych ogień Miłości Twojej zapalić raczył,
Abyś kraj nasz, za przyczyną Św. Szczepana, w całości zachować raczył,
Abyś wszystkim uciekającym się do Św. Szczepana, zdrowia ciała i duszy udzielić raczył,
Abyś go za nami proszącego, wysłuchać raczył,
Abyś nasze modlitwy łaskawie przyjąć raczył,
Baranku Boży, Który gładzisz grzechy świata, Przepuść nam, Panie!
Baranku Boży, Który gładzisz grzechy świata, Wysłuchaj nas, Panie!
Baranku Boży, Który gładzisz grzechy świata, Zmiłuj się nad nami!
Chryste, usłysz nas! Chryste, wysłuchaj nas!
Kyrie elejson! Chryste elejson! Kyrie elejson!
Ojcze nasz. Zdrowaś Marya. Chwała Ojcu.
Antyfona. Szczepan, będąc pełen Łaski i mocy, czynił cuda i znaki wielkie między ludem.
V. Chwałą i czcią ukoronowałeś go, Panie.
R. I postawiłeś go nad Dzieła Rąk Twoich.
V. Módl się za nami Święty Szczepanie,
R. Abyśmy się za Tobą do Nieba dostali.
V. Módlmy się. Daj nam, prosimy Cię, Panie, naśladować co czcimy, abyśmy się nauczyli i nieprzyjaciół kochać, gdy Tego pamiątkę czynimy, który umiał także i za prześladowców swoich modlić się do Pana naszego Jezusa Chrystusa Syna Twego, Który z Tobą żyje i króluje na wieki wieków.
R. Amen.