Żywot Św. Roberta Bellarmina, kardynała, Doktora Kościoła Świętego

(Żył około Roku Pańskiego 1621).

Światłość owa, którą w nieskończonej wieczności niby gwiazdy świecą naucza­jący wiernych sprawiedliwości, nowym zdaje się blaskiem zajaśniała w osobie Św. Roberta Kardynała Bellarmina, któremu dzisiaj udzielić Chwa­ły Niebieskich mieszkańców jesteśmy po­wołani.

On bowiem wsławił się jako obrońca nieustraszony Kościoła Świętego, on przy­kładem i nauką Kościół Święty ozdobił, przeto z niego najszczytniejszą ma Chwa­łę i Zakon Jezusa, i kardynalskie kolegium i grono biskupów.

Ksiądz kardynał Robert Franciszek Bellarmin, Jezuita, urodził się dnia 4. października 1542 r., w mieście Mons Politianus w Etrurii, z patrycjuszowskiej Bellarminów rodziny.

Ojcem jego był Wincenty, sławny w swym narodzie i nieustraszony rycerz, matką zaś jego była Cynthia Cevini, siostra rodzona Papieża Marcelego II.

Na Chrzcie Świętym nadano mu imiona Ro­bert, Franciszek i Romulus. Od młodych lat w modlitwie się kochał, braciom ka­zania w kościele usłyszane powtarzał, wieśniaków katechizmu chętnie uczył.

Z młodzień­czą rozkoszą przebieżał pogodny, Bellarmin góry i doliny, uświę­cone życiem Św. Franciszka z Asyżu, Patriarchy.

Już od najmłodszych lat jaśniał czystoś­cią obyczajów tudzież niezwykłym talentem.

Jako 18 — letni mło­dzian w przeddzień Stygmatyzacji Św. Franciszka pożegnał świat i wstąpił na Służbę Panu Bogu do Zakonu Jezuitów. 

Z polecenia Generała Zakonu, Franciszka Borgiasza, już przed otrzymaniem święceń kapłań­skich głosił porywające kazania w Niederlandach, gdzie zastrasza­jąco szerzyły się herezje, aby bronił Wiary Katolickiej przed protestantyzmem, który tam szcze­gólnie natarczywie występował.

Sława jego jako doskonałego kaznodziei ustalała się coraz bardziej w ciągu owych walk.

Nazywano go jak Św. Antoniego „młotem heretyków”, a liczne pisma, jakie wydał w obronie zagrożonej Prawdy Katolickiej oraz wytężona praca na katedrze wszechnicy w Lowanjum zjednały mu zasłużony przydomek „nieustraszonego obrońcy Wiary Katolickiej”.

Jemu też Opatrzność powierzyła do pozazdroszczenia godny urząd wychowawcy nowicjuszów, przy czym miał szczęście być przez cztery lata duchowym kierownikiem i spowiednikiem Świętego młodzieniaszka Alojzego. Wspomnienie tych chwil napawało go jeszcze w sędziwej starości szczerą radością.

Mając lat 34 został powołany z powrotem do Rzymu i przez dwanaście lat głosił tam słynne mowy przeciwko nauce Lutra, które później doczekały się wielokrotnego wydania drukiem.

Księdze tej pod ty­tułem: „Dysputacje na temat kwestyj spornych Chrze­ścijańskiej Wiary“, wydane w 4 wielkich to­mach, tłumaczone na różne języki, są po dziś dzień najpełniejszą obroną nauki katolickiej, a dzięki czemu zawdzięcza obecną nominacje na Doktora Kościoła Świętego.

Sam Pan Bóg wie, ile dobrego to dzieło oświeconego męża zdziałało.

Łączą się w nim głę­boka nauka z świętym zapałem dla sprawy Kościoła Katolickiego i Jego Wiary.

Dwa dalsze dzieła: „Katechizm większy i mniejszy“, wy­dawane wciąż jeszcze, tłumaczone na 60 języków, nie straciły nic na war­tości.

Oprócz tego Św. Robert napisał szereg znakomi­tych dzieł z różnych dziedzin teologii, historii a nawet językoznawstwa.

Był on w działalności swojej praw­dziwym olbrzymem. Zdawało się, że siły jego nigdy się nie wyczerpią. Przy tym zawsze zachowywał wiel­ką skromność i pokorę. 

Kościół Święty uznał zasługi Bellarmina. Papieże okryli go najwyższymi honorami, mianowali go arcybiskupem i kardynałem i powierzali mu najtrudniejsze sprawy dyplomatyczne.

I tak Św. Robert Bellarmin odegrał decydującą rolę w wiel­kim sporze pomiędzy republiką wenecjańską i Stolicą Świętą oraz w walce z królem Anglii Jakubem I., który Katolików bezwzględnie prześladował. 

Opowiadają o nim, że będąc już kardynałem prowa­dził nadal żywot skromnego zakonnika, gardząc prze­pychem i wystawnością, nie przyjął ofiaro­wanych mu rocznie sum pieniężnych, nawet wyrzekł się biskup­stwa.

Nie starał się też nigdy o pieniądze.

Gdy Ojciec Święty chciał mu wyznaczyć pen­sję z biskupstwa Kapua, z którego Św. Robert był zre­zygnował, aby móc swobodniej pracować w Rzymie, nie przyjął tych dochodów.

Zawsze dawał przykład bezinteresowności i pogardy dla ziemskich skarbów. 

Pościł surowo, a za Św. Franciszkiem kochał szczególnie biednych, więc go też „ojcem ubogich” zwano.

Modlił się wiele do Matki Boskiej. Papieże Sykstus V, Grzegorz XIV, Klemens VIII i Paweł V trzymali go na swym dworze jako doradcę.

Po zgonie Leona XI sam zostałby Papieżem, gdyby stanowczo nie był się wyrzekł tego zaszczytu.

Również i Zakon Św. Franciszka odnosił się z pełnym uznaniem do świętości i zasług Św. Roberta Bellarmina.

I tak ówczesny Generał Zakonu Franciszek Gonzaga wszystkie listy Bellarmina czytał klęcząco, a w katedrze naprzeciw kaplicy błogosławionego wtedy Alojzego, swego krewnego, przygotował drugą kaplicę dla Bellarmina — tak głęboko przeświadczony był o przyszłym wyniesieniu go na ołta­rze.

Równym szacunkiem Święty ten darzył Zakon Św. Franciszka z Asyżu.

Szczególnie, i to przez całe życie, czcił Św. Franciszka, jego pisma zawsze odnowa czytywał, jak również dzieła serafickiego doktora Św. Bonawentury.

Św. Robert Bellarmin śmierci wcale się nie bał, nawet tęsknił za nią. Kiedy się ostatnia jego godzina zbliżała, pochwycił palcami skórę na ręce, mówiąc: „Cóż czynisz, cielsko, ty pastwo robactwa?

Czemuż jeszcze trzymasz się mych kości?

Czemuż mi nie pozwalasz wejść do domu mego?

Odczep się przecie ode mnie.

Panie, dłużej mi na tej ziemi ba­wić niepodobna, zabierz mnie do Siebie!

Daj mi skrzydła gołębie, bym się uniósł w powietrze i spo­czął przy Tobie!

Kiedyż stanę przed obliczem Bo­ga?“

Domownicy chcieli kardynała pocieszyć, a on mówił z nimi o śmierci, o której zawsze myślał, której tak gorąco pożądał. Na pierście­niu swoim kazał wyryć te słowa: Memen­to mori — Pamiętaj o śmierci.

Jako sędziwy starzec zmarł w upragnionym przez siebie dniu Stygmatyzacji Św. Franciszka, którą to uroczystość i sam nabożnie obchodził i gorliwie szerzył wśród wiernych.

Było to 17 września 1621 roku w Rzymie. Ciało jego spoczywa w kościele Św. Igna­cego przy grobie Św. Alojzego, jak sobie sam tego życzył. 

Już za czasów Papieża Benedykta XIV miano go za­liczyć w poczet Błogosławionych, ale zamiar z róż­nych względów, mianowicie zaś politycznych, nie doszedł do skutku.

Ksiądz kardynał Bellarmin był człowiekiem Świętym w najlepszym znaczeniu słowa.

Jego najwyższym celem było pomnażanie czci Pana Boga, jego dusza gorzała najczystszą miłością Stwórcy i bliź­niego, jego serce zajmowały sprawy ziemskie tyl­ko o tyle, o ile mogły służyć ku Chwale Niebios.

Ojciec Święty Pius XI w przemowie, jaką wypowie­dział na miesiąc przed beatyfikacją, wyraził się o nim tymi słowy:

„Było to życie bez zmazy, życie wolne od błędów w jakim bądź kierunku, i nieskazi­telność, na którą oko Boga z upodobaniem spo­gląda, do tego stopnia, że i najbystrzejszy umysł niezdolny w tym życiu znaleźć kroku, który można by nazwać choćby grzechem lekkim, popełnionym ze świadomością złego“.

Jego świątobliwe życie może służyć jako wzór i przykład do naśladowania, i to nie tylko dla ludzi prostych ale i pobożnych, lecz także dla ludzi uczonych, nauczy­cieli, biskupów i kardynałów”.

Ojciec Święty Pius XI z całą słusznością nazwał go też gwiazdą pierwszego rzędu na Niebiosach Kościoła Świętego.

— Papież Pius XI dnia 13 maja 1923 r. policzył go w poczet Błogosławio­nych, a 29 czerwca 1930 r. ogłosił Świętym tudzież Doktorem Kościoła Świętego.

Kościół Święty mianuje doktorami jedynie mężów świę­tych. Bellarmin był nim w bardzo wysokim stopniu. Jak Św. Augustyn, Św. Hieronim, Św. Ambroży i wielu innych doktorów bronili Wiary Świętej przed napa­ściami heretyków pierwszych wieków, tak Św. Robert Bellarmin zasłużył sobie na ten nowy zaszczyt, występując przeciwko luteranizmowi.

Nauka moralna.

Św. Robert Bellarmin każdy dzień — idąc do szkoły 4 razy przechodził koło kościoła — a każdy raz na chwilkę wstąpił do niego, aby się pomodlić przed Najświętszym Sa­kramentem, ażeby oddać cześć Bogu,

Utajonemu w Przenajświętszej Eucharystii i pozdrowić Najświętszą Pannę Maryę, Którą czcił jak Matkę i nazywał swoją Nauczycielką.

On też nie miał wielkich talentów i dłużej się musiał uczyć jak inni współszkolnicy; czasem już go chęć do studiów opuszczała — ale Najświętsza Panna Marya zawsze pomogła cudownym sposobem.

Ona jest stolicą mądrości; ona też Swemu synowi, t. j. Św. Robertowi Bellarminowi uprosiła talent i prawdziwą mądrość.

Gdy go raz zapytano, dlaczego tak czyni, pobożny chłopak odpowiedział: „Wszak byłoby bardzo niegrzecznie, gdyby ktoś przechodząc w pobliżu mieszkania najlepszego swego przyjaciela, nie powitał go przynajmniej serdecznym pozdrowieniem“.

Św. Robert Bellarmin z wielką ufnością mówił o Opiece Najświętszej Maryi Panny, pod Której skrzydłami wierni odnajdują niezawodną obronę.

„O jakże nam dobrze pod Opieką takiej Matki! Któżby śmiał wyrwać nas z Jej Łona? Jakaż pokusa, jaka trwoga, zwyciężyć nas zdoła, ufających w Opiekę Matki Bożej i naszej?” – wołał, przypominając, że ci, którzy powierzają się Jej Miłosierdziu, nigdy nie zostaną opuszczeni.

 Wielkie spustoszenie panowało we Winnicy Kościoła Chrystusowego. Kardynał Bellarmin pisze, „że nie było smutniejszego wieku, jako naonczas, kiedy świeccy panowie byli bezbożni, a papieże nie bardzo pobożni”.

Że odnowienia pewnego potrzeba, to naonczas wszyscy Chrześcijanie czuli i omawiali. Kardynał Bellarmin przyznaje, że w czasie powstania kacerstwa Lutrowego nie było u dostojników kościoła prawie nijakiej powagi ani wiary, że wszelka czystość obyczajów,

wszelka nauka Pisma Świętego, wszelka bojaźń Boża, słowem wszelka religia prawie była ustała; a poważny papież Hadrian VI. (1522—25) sam powiedział, że duchowieństwo na taką burzę zasłużyło, a że Kościół, szczególnie zaś dwór papieski, koniecznie potrzebuje odnowienia.

Św. Robert Bellarmin tak naucza o wprowadzaniu języka ojczystego do Mszy Świętej: „Msza Święta nie ma na celu pouczania, nie jest kazaniem, tylko Ofiarą.

Większą część modlitw przy Mszy odmawia kapłan i tak po cichu, więc obecnie nie słyszeliby go, choćby mówił w języku ojczystym.

Nadto Msza Święta opiera się więcej na różnych czynnościach, niż na słowach, a te ceremonie są dla nas same przez się głośną i zrozumiałą mową”. 

Tak więc jedynie skutecznym środkiem przeciwko heretykom jest na czas zgromadzić ich na miejsce dla nich przeznaczone.

Czyni się tym tylko dobrodziejstwo, bo przy dłuższym życiu wymyślą oni jeszcze więcej kacerstw, jeszcze więcej innych zwiodą, a tym samym swoje własne potępienie zaostrzą. (Bellarmin, cyt. Mirbt 504).

Choć w Kościele Katolickim jest także wiele złych chrześcijan, to pomiędzy niekatolikami nie ma ani jednego dobrego Chrześcijanina. (Bellarmin. De conc. et eccl. IV. XIII).

Chrześcijan niekatolików należy traktować jeszcze ostrzej niż żydów, bo żydzi należą bądź co bądź do ustanowionej przez Boga religii, chociaż czas tej religii już przeszedł, gdy tymczasem kacerze należą do religii, którą diabeł wynalazł. (Bellarmin. De memb. cccl. mil. III, 20).

Małżonkowie i narzeczeni niech rozważają przeto pełne prawdziwej zaiste pociechy słowa Świętego Kardynała Roberta Bellarmina, który wraz z innymi wielkiej miary teologami tak po Bożemu myśli i pisze:

„Na Sakrament Małżeństwa w dwojaki patrzeć można sposób: raz, kiedy do skutku dochodzi; drugi raz, kiedy po dojściu do skutku trwa.

Jest bowiem Sakramentem, podobnym do Eucharystii, która jest Sakramentem nie tylko w chwili, gdy się staje, ale także kiedy trwa; dopóki bowiem małżonkowie żyją, związek ich jest zawsze Sakramentem Chrystusa i Kościoła”.

Kardynał Bellarmin pewnego dnia wielkiej doznał przekory od jednego z współkardynałów. Ostre jego słowa z największą słuchał spokojnością. Gdy inni kardynałowie wyrazili swoje z tego zdziwienie, Bellarmin tylko to odpowiedział: „Łót zgody więcej wart, niż funt zwycięstwa“. Niech to posłuży dla tych, co zawsze chcą mieć swoje na wierzchu.

Św. Robert Bellarmin zawsze zachowywał wielką skromność i pokorę. Jakże bardzo różnił się już tym samym od wielu, wielu ludzi dzisiejszych, którzy wyłącznie myślą o zysku materialnym a ciągle gonią za mamoną, chociaż po­siadają dosyć, by wygodnie i swobodnie żyć. Św. Robercie Bellarminie. wielki doktorze, oświeć rozum nasz i pokaż nam nikczemność spraw świato­wych a wspaniałość życia nadprzyrodzonego.

Modlitwa.

Boże, Tyś dla usunięcia podstępnych błędów i dla obrony praw Stolicy Apostolskiej ozdobił Św. Roberta, Twego Biskupa i Doktora, przedziwną uczonością i cnotą; spraw, niechaj dzięki jego zasługom i wstawiennictwu wzrastamy w umiłowaniu prawdy, a serca błądzących niech wrócą do jedności z Twoim Kościołem.

Przez Pana naszego Jezusa Chrystusa, Syna Twojego, Który z Tobą żyje i króluje w Jedności Ducha Świętego Bóg przez wszystkie wieki wieków. Amen.