Czytanie z Listu świętego Pawła Apostoła do Tymoteusza.
2 Tm 4:1-8
Najmilszy: Zaklinam cię przed Bogiem i przed Jezusem Chrystusem, który będzie sądził żywych i umarłych, przez przyjście Jego i przez Jego Królestwo – głoś naukę, nalegaj w porę czy nie w porę, przekonywaj, proś, karć ze wszelką cierpliwością i nauką. Bo nadejdzie czas, że zdrowej nauki nie ścierpią, ale według swych pragnień zgromadzą sobie nauczycieli, a żądni tego, co łechce ucho, odwrócą słuch od prawdy i obrócą się ku baśniom.
Ale ty czuwaj, znoś wszystkie trudy, pilnuj obowiązku głosiciela Ewangelii, posługę swoją wypełniaj. Bądź rozsądny. Bo ja już się gotuje do przelania krwi mojej w ofierze i czas rozwiązania mego nadchodzi. Toczyłem dobry bój, zawodu dokonałem, wiary dochowałem. Na ostatek odłożony mi jest wieniec sprawiedliwości, który mi wręczy Pan, sędzia sprawiedliwy, w on dzień; a nie tylko mnie, ale i tym, którzy miłują przyjście Jego.
Ewangelia
Ciąg dalszy ☩ Ewangelii świętej według Mateusza.
Mt 5:13-19
Onego czasu: Rzekł Jezus uczniom swoim: «Wy jesteście solą ziemi. A jeśli sól zwietrzeje, czymże się solić będzie? Na nic się więcej nie przyda, jeno aby była precz wyrzucona i podeptana przez ludzi. Wy jesteście światłością świata. Nie może skryć się miasto na górze leżące. Ani też nie zapalają świecy i nie kładą jej pod korzec, ale na świeczniku, aby świeciła wszystkim, którzy są w domu. Tak niechaj świeci światłość wasza przed ludźmi, aby widzieli dobre czyny wasze i chwalili Ojca waszego, który jest w niebiesiech. Nie mniemajcie, żem przyszedł rozwiązywać Zakon i Proroków: nie przyszedłem rozwiązywać, ale wypełnić. Zaprawdę bowiem powiadam wam: Dopóki nie przeminą niebo i ziemia, ani jedna jota, ani jedna kreska nie zmieni się w Zakonie, aż się wszystko wypełni. Kto by tedy przestąpił jedno z tych przykazań najmniejszych i tak by ludzi nauczał, będzie zwany najmniejszym w Królestwie Niebieskim. A kto by wypełniał i nauczał, ten będzie zwany wielkim w Królestwie Niebieskim».
Żywot Św. Jana od Krzyża.
(† Żył około Roku Pańskiego 1591.).
an Yepez, syn biednego płóciennika, urodził się w roku 1542 w Hiszpanii i rychło stracił ojca. Dla lepszego utrzymania przeniosła się matka z trojgiem dziatek do Mediny del Campo. Jan odznaczał się już jako chłopiec osobliwszą skłonnością do samotności, modlitwy i zaparcia się samego siebie. W nocy sypiał na chruście, aby rychlej wstawać do modlitwy. Wielkie też czuł nabożeństwo do Matki Boskiej.
Pewnego razu bawiąc się z rówieśnikami w pobliżu głębokiego dołu, wpadł weń, a przestraszeni towarzysze uciekli. Wtem ukazała mu się Najświętsza Panna i podała mu Rękę. Chłopiec, cały zbłocony, lękał się jakoś dotknąć Jej Ręki, więc pojawił się jakiś nieznajomy (może Anioł Stróż), podał mu długą żerdź i wyciągnął go na brzeg.
Chociaż Jan mało miał czasu do zajmowania się nauką w domu, czynił jednak znaczne postępy i pragnął poświęcić się stanowi duchownemu, z pokory wszakże nie śmiał przyjąć święceń. I tak w r. 1563 wstąpił do Karmelitów, gdzie zwierzchność klasztorna zamiast go zachęcać do dostąpienia ewangelicznej doskonałości, musiała hamować jego zbytnią względem siebie surowość.
W czasie tym zajmowała się Św. Teresa reformą Zakonu Karmelitańskiego i przywróceniem dawnej surowości Reguły. Za pozwoleniem zwierzchności klasztornej zaprowadziła już nawet tę reformę w kilku klasztorach żeńskich i myślała o zreformowaniu męskich. Bystre jej oko dostrzegło w młodym Janie męża, który silnie mógł poprzeć jej zamiary i dlatego zaszczyciła go swym zaufaniem. Otrzymawszy od przełożonych pozwolenie, osiadł Jan w nędznej jakiejś chacie chłopskiej, którą darowano Św. Teresie na założenie w niej pierwszego klasztoru męskiego z pierwotną ścisłą regułą. Pokrewny mu duchem kapłan Antoni a Jesu i jeden braciszek zamieszkali tam. Odbywszy nowicjat, dali dwaj młodzi Karmelici początek Zakonowi Karmelitów Bosych, zatwierdzonemu przez Papieży Piusa V i Grzegorza XIII. Jan otrzymał nazwę „Jan od Krzyża“. Wkrótce musiano założyć dwa nowe klasztory. Jan pełnił obowiązki mistrza nowicjuszów i spowiednika zakonnic w Awilli, gdzie Święta Teresa była przełożoną.
Z jak największą pilnością pracował nad utwierdzeniem ducha religijnego w młodych zakładach i starał się nie tylko kazaniami, ale i własnym przykładem zachęcać nawet świeckich do prawdziwej pobożności. Często wpadał w zachwycenia, jako też miewał widzenia rzeczy niebieskich. Niezadługo wystawił go Pan Bóg na ciężką próbę, dając mu sposobność udowodnienia, że rzeczywiście zasługuje na nazwę „Jan od Krzyża“.
Na kapitule w Placencji oskarżono Jana o nieprawne zaprowadzenie nowości w Regule klasztornej i wzniecanie nieporozumień w Zakonie. Przyszło nawet do tego, że świętobliwego mnicha przyaresztowano w Awilli, osadzono w Toledzie w komórce na poddaszu i co piątek tak mocno rózgami sieczono, że po wielu latach jeszcze widać było na ciele jego znaki tych biczowań. Po dziesięciu miesiącach udało mu się uratować ucieczką. Wskutek wstawienia się króla Filipa II, pozwolił Grzegorz XIII Karmelitom Bosym utworzyć osobną prowincję z własnymi zwierzchnikami. Jan został przeorem klasztoru na górze Kalwaryjskiej.
Tutaj napisał na prośby braci zakonnej dwa dzieła: „O wstępowaniu na górę Karmel“ i „O ciemnej nocy duszy“. W klasztorze tym panował wielki niedostatek. Pewnego dnia żalił się przed nim szafarz, że nie ma ani kawałka chleba na dzień następny. Jan rzekł z uśmiechem: „Ma Pan Bóg jeszcze dość czasu, aby nas zaopatrzyć“. Nazajutrz rano ponowił szafarz swe skargi, a Jan zachęcał do modlitwy i ufności w Panu Bogu.
Wtem przychodzi człowiek jakiś, przynosi hojną jałmużnę i mówi do furtiana: „Całą noc nie mogłem oka zamknąć. Ciągle słyszałem cierpkie wyrzuty: Czy się nie wstydzisz mieć takie zapasy, gdy biedni bracia w klasztorze przymierają głodem?“
Tymczasem przyszła nowa próba na Zakon. Życie klasztorne miało być życiem pokuty i modlitwy. Niektórzy zakonnicy wpadli też na pomysł, ażeby pomnożyć godziny odprawiania w chórze i nabożeństwo, za to złagodzić ścisłość samotności i ciągłej modlitwy.
Na generalnej kapitule roku 1583 przemawiał Jan przeciw tym nowościom, jako też większa część zgodziła się na jego poglądy i mianowała go zastępcą prowincjała w Andaluzji. Na tym stanowisku pełnił obowiązki z łagodnością bez chwiejności, ze ścisłością bez dokuczliwości, z energią bez uporczywości. Przejęty duchem reguły, walczył przeciw miewaniu kazań poza klasztorem, urządzaniu nadzwyczajnych uroczystości, rozbudzających ciekawość ludu, jako też przeciw zbytniej okazałości kościołów, która zakonników zmusza do uciążliwej żebraniny, a wiernych do skarg na natręctwo kwestarzy.
W tym wszystkim przyświecał sam dobrym przykładem. Gdy go Pan Jezus raz zapytał, jakiej nagrody żąda za swe prace, odpowiedział: „Pragnę cierpieć za Ciebie, Panie i być wzgardzonym“. Pan spełnił życzenia jego.
Na generalnej kapitule roku 1588 stanęło kilka uchwał, na które się żadną miarą zgodzić nie mógł. Nie obrano go więc prowincjałem, jak się wielu spodziewało, nawet żadnego mu nie powierzono urzędu, lecz powołano go jako prostego księdza do ustronnego klasztoru Pennueli.
Cieszyło Jana to poniżenie, gdyż mógł się oddać modlitwie i umartwieniu i napisać kilka dzieł niepospolitej wartości. Miłym mu też był pobyt na tej skalistej pustyni; gdy zaś jeden z braci zakonnej temu się dziwił, odpowiedział mu Jan: „Mam daleko mniejszy rejestr grzechów przy Spowiedzi, gdy bawię między skałami, aniżeli gdy przestaję z ludźmi“. Innym razem radził mu ktoś by nie był tak surowym dla siebie, lecz on odpowiedział na to: „Szukam Pana Jezusa, a szukając, znajdę Go tylko na krzyżu“.
Nieprzyjaciele nie dawali mu spokoju. Jeden chciał potwarzą i fałszowanymi listami ściągnąć na niego proces kryminalny, inni namawiali prowincjała, by go wysłał na misję do Indii. Jako też Jan wybierał się już w podróż, ale Pan Bóg zdał na niego inną misję.
Stało się wtedy, iż biedny zakonnik zachorował na nogę. Ponieważ w Pennueli nie było lekarza, prowincjał pozostawił mu do woli, czy chce osiąść w Baezie czy w Ubedzie. W Baezie był przeor jego przyjacielem, w Ubedzie rządził klasztorem zawzięty nieprzyjaciel Jana, mimo to osiadł w Ubedzie i doznawał od przeora jak największych dokuczliwości.
Ten zakazał go odwiedzać, a sam przychodził tylko na to, aby mu robić cierpkie wyrzuty; nadto odebrał mu tego, który go opatrywał. Gdy kto litościwy przysłał cokolwiek pożywienia lub bielizny, przeor kazał z przekąsem powiedzieć, że takie wygódki nie są stosowne dla surowego reformatora. Jan wszystkie te przymówki i utrapienia znosił cierpliwie.
Gdy prowincjała doszła wiadomość o tych dokuczliwościach, przeniósł przeora do innego klasztoru i kazał lepiej pielęgnować chorego. Ból nogi powiększył się jednak, a ciało pokryło się ropiejącymi wrzodami, które na próżno przecinano i palono. Chory dziękował Panu Bogu za te straszne cierpienia, nie puszczając krzyża z ręki. Trzy dni trwały te męczarnie, aż przyszła śmierć pożądana.
Po przyjęciu Sakramentów Świętych przeprosił braci za mimowolne uchybienia, a przeora znowu za to, że mu tyle przykrości wyrządził. Tenże rozpłakał się rzewnie, prosił o darowanie i żałował swego zaślepienia. Całując krucyfiks, skonał Jan dnia 14 grudnia 1591 r. Papież Benedykt XIII zaliczył go do Świętych i kazał jego pamięć obchodzić dnia 24 listopada. Pisma jego w dwóch tomach są wymownym świadectwem jego gorącej pobożności.
Litania do Św. Jana od Krzyża.
Kyrie elejson! Chryste elejson! Kyrie elejson!
Chryste, usłysz nas! Chryste, wysłuchaj nas!
Ojcze z Nieba Boże, zmiłuj się nad nami!
Synu Odkupicielu świata, Boże,
Duchu Święty Boże,
Święta Trójco Jedyny Boże,
Święta Marya, módl się za nami.
Święta Boża Rodzicielko,
Święta Panno nad pannami,
Święty Janie od Krzyża, we wsi Fontyreros w Hiszpanii, z ubogich rodziców zrodzony,
Święty Janie od Krzyża, któryś w 21 roku życia swego do zakonu Karmelitów Obserwantów przyjęty został,
Święty Janie od Krzyża, od dzieciństwa swego do Najświętszej Maryi Panny szczególnie nabożny,
Święty Janie od Krzyża, w bogomyślności i umartwieniach nieustannie się ćwiczący,
Święty Janie od Krzyża, któryś za radą Św. Teresy położył pierwsze zasady reformy Karmelitów bosych,
Święty Janie od Krzyża, któryś do swego imienia Jan, dodając od krzyża, zamierzył oznaczyć chęć martwienia ciała i pozostania ukrzyżowanym światu dla miłości Jezusa Chrystusa,
Święty Janie od Krzyża, któryś ustawicznie prosił Boga, abyś mógł za Niego cierpieć i być wzgardzonym,
Święty Janie od Krzyża, którego Bóg wysłuchawszy zesłał na Ciebie rozliczne i dotkliwe umartwienia w prześladowaniu,
Święty Janie od Krzyża, któryś na wszystkie dolegliwości z radością spoglądał i uważał je jako uproszone dary,
Święty Janie, któryś ze swymi potwarcami i prześladowcami obchodził się, wzorem Jezusa Chrystusa, jako z przyjaciółmi,
Święty Janie od Krzyża, któryś dla nabycia większej doskonałości uchylił się na puszcze, gdzieś się bezprzestannie już tylko samym Panem Bogiem zajmował,
Święty Janie od Krzyża, któryś na trzy miesiące przed śmiercią, uprzykrzoną choroba, i wielkimi cierpieniami od Pana Boga został doświadczony,
Święty Janie od Krzyża, któryś z zapałem dziękował Chrystusowi Panu, że Cię przypuścił do uczestnictwa Swej Męki,
Święty Janie od Krzyża, śmiercią drogą w Obliczu Pana, w konwencie Ubeda, z tego świata zeszły,
Święty Janie od Krzyża, wielbicielu Boga, od Boga wieczną nagrodą udarowany,
Abyśmy wolę Boga poznawali i takową ochotnie pełnili, przyczyń się za nami Św. Janie.
Abyśmy Boga nade wszystko, a bliźniego jak siebie samych kochali,
Abyśmy przez cnotliwe życie zasłużyli na wieczną nagrodę,
Baranku Boży, Który gładzisz grzechy świata, Przepuść nam, Panie!
Baranku Boży, Który gładzisz grzechy świata, Wysłuchaj nas, Panie!
Baranku Boży, Który gładzisz grzechy świata, Zmiłuj się nad nami!
Chryste, usłysz nas! Chryste, wysłuchaj nas!
Kyrie elejson! Chryste elejson! Kyrie elejson!
Ojcze nasz. Zdrowaś Marya. Chwała Ojcu.
V. Módl się za nami, Święty Janie od Krzyża.
R. Abyśmy się stali godnymi Obietnic Chrystusa Pana.
V. Módlmy się. Boże, dla Którego Chwały Święty Jan w życiu swoim rozliczne ponosił utrapienia, wspomóż nas Łaską Swoją, abyśmy wszystkie przygody życia z Woli Twej wynikające, z radością znosili, i przez wypełnienie tejże Twojej Woli, zasłużyli na wieczną nagrodę. Przez naszego Pana Jezusa Chrystusa, Twojego Syna, Który z Tobą żyje i króluje w Jedności Ducha Świętego, Bóg, przez wszystkie wieki wieków.
R. Amen.
Hymn o Św. Janie od Krzyża.
Wielka górnego ozdobo Karmelu,
Teresy Synu, wybrany z tak wielu,
Janie od krzyża w Zakonie nazwany,
Koadiutorem Matce Świętej dany.
Tyś Eliaszem w swojej żarliwości,
Drugim Chrzcicielem, z życia niewinności;
Ewangelistą w oleju smażonym,
Gorzkim kielichem dla Boga spełnionym
Z Ciebie wzór mamy Anielskiej czystości
Chrzciciela Jana, z ubóstwa, nagości:
Głos wołający; dla pokory jego,
Marszałka Stwórcy, z przykładu danego.
Naczyniem jesteś Jezusa wybranym,
Doktorem ludziom dla nauki danym;
Heroicznymi wstawiony cnotami,
I rozlicznymi słynący cudami.
Wielce pragnący Stwórcy Twego Chwały;
Gotowy na krzyż i wszelkie postrzały,
Zraniony wewnątrz niebieską miłością,
I pałający Jego gorącością.
Jasna światłości Karmelu swojego,
Siła cierpiący dla reformy jego,
Na krzyżu z Mistrzem Twoim wraz przybity,
Nigdy w obelgach dla niego nie syty.
Przedziwnych cudów bogata skarbnico,
Chorych podporo, i ślepych źrenico,
Wszystkim dający Twe z Nieba pomocy,
Lekarzu pewny na wszystkie niemocy.
Wspomożycielu na łóżku leżących,
Ucieczko pewna w grzechach zostających,
Pocieszycielu różnie utrapionych,
Lekarstwo pewne na siłach zemdlonych.
Ciebie żywioły we wszystkim słuchają,
Ogień, powietrze, ucha nadstawiają,
Rzeki płynące, mostem Ci się kładą,
Żeby w podróży nie były zawadą.
Jasny promieniu nieba gwiaździstego,
Zakonodawco ludu wybranego,
Twoim przykładem zakon wspierający,
Za grzechy świata Boga błagający.
Larwy piekielne Ciebie się lękają,
Na Twoje imię zaraz uciekają,
Umarli wstają cudownie wskrzeszeni;
Pokutę czynią przez Cię napomnieni.
Bądźże, o Ojcze, i na nas łaskawy,
Gdy masz koronę za czoła pot krwawy,
Zachęć nas Twoim przykładem do pracy,
Niechaj żądamy takiej jak Ty płacy.
Serce Twe całe Jezusowe było,
Bo się jak w Matce, tak w Nim zatopiło,
Uproś nam szczere Jezusa kochanie,
Niech tchnie miłością każde oddychanie. Amen.
V. Módl się za nami Święty Janie od Krzyża.
R. Abyśmy mogli cierpieć i wzgardzonymi być dla Chrystusa.
Modlitwa.
Boże! wszystkich cnót Dawco, z Którego Łaski Jan Święty od Krzyża cnotami rozlicznymi słynął, i tego w utrapieniach nabył ducha, iż nic milszego mieć nie mógł, jako słuchać o utrapieniu, krzyżu, Męce Chrystusowej i Tajemnicach Żywota Zbawiciela swego i Najświętszej Maryi Panny, Ciebie prosimy, abyśmy tego Świętego w cnotach naśladując, o Życiu i Boleściach Jezusa i Maryi rozmyślali i krzyż cierpliwie znosili. Który żyjesz i królujesz na wieki.
R. Amen.
Antyfona.
Tobie Jezus z Maryą w wszelkim utrapieniu
Był pociechą, pomocą, w każdym życia tchnieniu,
Jestem, nie bój się Janie, te do Ciebie słowa,
Rzekł Jezus i Marya, obrona gotowa.
V. Módl się za nami Święty Janie od Krzyża,
R. Abyśmy się stali pociechy godnymi Jezusa i Maryi.
Modlitwa.
Pociecho smutnych, Jezu Dobrotliwy, Który z Najświętszą Matką Twoją, Maryą, Janowi Świętemu od Krzyża, w utrapieniach zostającemu, osobliwą byłeś pociechą i obroną, daj nam, aby gdy w utrapieniu i frasunku będziemy, od Ciebie, o Jezu, i Maryi, Matki Twojej, za przyczyną Jego pocieszeni byli. Który żyjesz i królujesz na wieki wieków. Amen.
Hymn z modlitwą do Św. Ojca Jana od Krzyża.
Św. Teresy osobliwie w odnowieniu Zakonu Karmelitańskiego Protektora, który Hymn może śpiewać na mel.: Boże Wieczny, Boże Żywy. Odkupicielu prawdziwy.
Hymn
Witaj Słowa Wcielonego, * Według Serca Przedwiecznego, * Boga sługo uwielbiony, * Matce Bożej zaślubiony.
Ozdobo świata całego, * Gwiazdo Nieba prześwietnego, * Perło Syjonu górnego, * Słońce Karmelu nowego.
Przed którym to inne gasną * Światła ziemskie jak zajaśnieją. * Zapatrzą się na twarz Twoją, * Tracić muszą jasność swoją.
Policzyć kto gwiazdy może, * Twoich promień nie pomoże, * Bo ludzkie rażą źrenice, * Serce miękczą jak krynice.
Od Miłości Jezusowej, * Omdlewasz jednak krzyżowej, * Pragniesz mówiąc: daj dla Ciebie, * Cierpieć pierwej niż być w Niebie.
Koronęć Jezus gotuje, * Z którąć i Niebo daruje. * Czego co chcesz pyta Ciebie, * Za krzyż podjęty dla Siebie.
A Ty od krzyża nie stronisz, * Kiedy się korony chronisz, * Nie chcąc korony piastować, * Tylko krzyżowi się oddawać.
Nam takiego Ducha zjednaj, * Nas grzesznych z Bogiem pojednaj, * Byśmy tu krzyż ponosili, * W Niebie koronę nosili. Amen.
Antyfona.
Chrystus na Krzyż Janowi ofiaruje koronę,
Który nie koronę za krzyż, ale cierpieć i wzgardzonym być w nagrodę obiera sobie.
Módlmy się. Boże Miłościwy, Któryś Błogosławionego Jana, Wyznawcę Twojego, doskonałego samego siebie umartwienia i Krzyża Twojego osobliwym miłośnikiem uczynił, daj, abyśmy Jego naśladując, Wiecznej Chwały dostąpili. Przez Pana naszego Jezusa Chrystusa, Który króluje w Niebie i na ziemi.
R. Amen.