O Spowiedzi Wielkanocnej
Gdybyśmy się urodzili za czasów
pierwszych chrześcijan, zobaczylibyśmy,
z jaką świętą radością oczekiwali oni
Wielkiego Postu!
A dzisiaj?
O, święty czasie zbawienia i łaski, co się
dziś z tobą stało? Gdzie się podziała ta
święta radość, jaką wówczas przeżywały
wybrane dzieci Boże?
Tak, wierni chrześcijanie! Czas
Wielkiego Postu może obrócić się na
nasze zbawienie – jeśli będziemy z niego
korzystali i współdziałali z łaską Bożą.
Może jednak przyczynić się do naszego potępienia – jeśli nie
będziemy z tego świętego czasu korzystali.
Bo co znaczy to słowo – „Pascha”, Wielkanoc? Znaczy tyle, co
przejście. Jest to przejście ze śmierci grzechu do życia łaski.
Pamiętając o tym, lepiej będziecie mogli ocenić, czyście się do tej
pory dobrze przygotowywali do Świąt Wielkiej Nocy i czy zwłaszcza
wy, mężczyźni – którzy tylko raz na rok, w czasie wielkanocnym, z
musu idziecie do spowiedzi i Komunii Świętej – możecie być z tego
przygotowania zadowoleni.
Po cóż, chrześcijanie, Kościół ustanowił Wielki Post? Powiecie:
„Po to, żeby nas przygotować do dobrej spowiedzi i do godnego
obchodzenia Świąt Wielkanocnych.”
I rzeczywiście, tak uczy katechizm. Ale gdybym spytał któreś z
spowiedź wielkanocną, bez wahania odpowiedziałoby mi ono:
„Popełnia grzech śmiertelny.”
A gdybym z kolei zadał mu pytanie, ile trzeba popełniać
grzechów śmiertelnych, żeby zostać potępionym, odpowiedziałoby mi
też od razu: „Wystarczy popełnić tylko jeden grzech ciężki i umrzeć w
nim bez pokuty”.
I co na to powiecie? Czyście odprawili spowiedź wielkanocną?
Odpowiecie: „Nie.” Będziecie więc potępieni, jeżeli w tym stanie duszy
zaskoczy was śmierć.
I co myślisz, przyjacielu — nie zależy ci wcale na zbawieniu? Ale
powiesz:, „Jeśli będę potępiony, to nie sam”.
Biedna duszo! Towarzystwo w piekle nic ci nie pomoże; gorzej
— powiększy jeszcze twoje cierpienia. Na próżno będziesz jęczeć i
wzdychać w płomieniach, nie mając żadnej nadziei na wydostanie się z
nich!
Ach, czemu, duszo, nie pamiętasz, ile kosztowałaś Jezusa
Chrystusa? Czemu sama odłączasz się od Niego na zawsze? Dlaczego,
bracie, nie odbyłeś w ogóle spowiedzi wielkanocnej? Powiesz: „Nie
chciało mi się”. Ale jeśli umrzesz w tym stanie, będziesz potępiony.
Czy myślisz, że ze śmiercią wszystko się kończy? Wiedz, że jest
wieczność – szczęśliwa albo nieszczęśliwa! To dogmat naszej świętej
wiary!
Opuściłaś, siostro, spowiedź wielkanocną, nieprawdaż? W
Poście żyłaś w grzechu i po Wielkanocy tak samo.
Dlaczego?
Powód jest taki – straciłaś wiarę, myślisz tylko o przyjemnościach
świata i czekasz na moment, w którym wrzucą cię w piekielny ogień.
Zobaczymy się, droga siostro, zobaczymy się kiedyś. Tak jest —
zobaczymy twoje łzy, twoją wieczną rozpacz. Czemu, wierni
chrześcijanie, odwracać oczy od tej strasznej prawdy i żyjecie w brudach
grzechu?
Zastanówmy się teraz, w jaki sposób spowiadają się i jak
przyjmują Komunię w czasie wielkanocnym ludzie obojętni. Zróbmy to
po to, żebyśmy mogli odpowiedzieć sobie na pytanie, czy chrześcijanie,
którzy przyjmują Sakramenty Święte tylko z musu, raz do roku, mogą
spać spokojnie, czy też nie.
Gdyby do dobrej spowiedzi wystarczyło tylko wyznanie
grzechów przed kapłanem i odprawienie pokuty, łatwo byłoby odzyskać
utraconą łaskę Bożą, droga zbawienia nie byłaby tak trudna. Ale nie
trzeba się łudzić, że Boga można zbyć czymkolwiek.
Zbawiciel wyraźnie powiedział ewangelicznemu młodzieńcowi,
że ścieżka wiodąca do nieba jest wąska i postępuje nią niewielu ludzi.
Przez cały rok zajmowaliście się sprawami świeckimi, staraliście
się o majątek, goniliście za przyjemnościami życia, nie pracowaliście w
ogóle nad swoim udoskonaleniem, nareszcie koło Wielkanocy
przychodzicie do spowiedzi i wyznajecie swoje grzechy, jakbyście
opowiadali jakąś historię. Na koniec odmówicie bezmyślnie i
mechanicznie parę modlitw i już się wam wydaje, że pogodziliście się z
Bogiem.
Zaraz po spowiedzi wracacie do dawnych niedobrych nawyków,
chodzicie do knajp i szulerni, na zabawy i bale — nie widać ani śladu
poprawy. Z roku na rok robicie to samo!
Sakrament Pokuty – w którym Bóg jakby zapomina o Swojej
sprawiedliwości i okazuje tylko miłosierdzie – dla wielu jest rodzajem
zabawy i rozrywki.
Pamiętaj, człowieku, że twoje spowiedzi, jeśli odbywasz je w ten
sposób, nie są nic warte, a może nawet są świętokradzkie.
Żeby odbyć dobrą spowiedź, trzeba nienawidzić grzechu z
całego serca i żałować, że obraziliśmy tak dobrego Boga, że gardziliśmy
łaskami, że nie zważaliśmy na głos sumienia, że długi czas trwaliśmy w
stanie grzechu.
Kto ma taki prawdziwy żal, ten stara się pojednać z Bogiem i
naprawić krzywdy jak najprędzej.
I źle robi ten, kto odwleka poprawę z dnia na dzień, kto nie chce
jak najprędzej pojednać się ze Stwórcą, który jest naszym najlepszym
przyjacielem.
Jeśli ktoś pozostaje w grzechu przez cały rok i z przykrością
myśli o czasie Wielkiego Postu – bo wtedy trzeba się spowiadać – jeśli
ktoś odkłada swoją spowiedź poza czas wielkanocny albo przystępuje
do niej z usposobieniem zbrodniarza, którego prowadzą na śmierć – to
czy można sądzić, że taki człowiek ma usposobienie duszy koniecznie
potrzebne do ważności Sakramentu Pokuty?
Naprawdę, są ludzie, którzy spowiadaliby się dopiero na łożu
śmierci, gdyby Kościół nie nakazywał robić tego co roku. Zresztą wielu
spełnia ten obowiązek obojętnie, tylko ze zwyczaju. Nie kieruje nimi
miłość Boża ani żal czy chęć poprawy.
Kiedy naprawdę kochamy Boga, to nie popełniamy grzechu z
taką łatwością, czy nawet przyjemnością, jak to często zdarza. Kto
naprawdę boi się grzechu, ten nie będzie z nim chodził aż do
Wielkanocy – wyspowiada się zaraz po upadku i będzie się starał o
poprawę.
Nie chcę dziś mówić o tych nieszczęśnikach, którzy ukrywają
przed kapłanem swoje grzechy, bo się boją, że nie dostaną rozgrzeszenia,
ani o tych, co pokrywają swoje występne życie płaszczykiem cnoty i tak
przychodzą do Stołu Pańskiego, pożywają swoje potępienie, oddają Boga
na łup szatanowi, a swoją duszę narażają na wieczne potępienie.
Myślę, że wy, którzy spowiadacie się tylko raz do roku,
przynosicie lepsze usposobienie – że spowiadacie się pokornie i szczerze,
że żałujecie nie tylko dlatego, że z powodu grzechów zasłużyliście na
wieczne kary, ale i dlatego, że przez te grzechy obraziliście najlepszego
Pana i Stwórcę.
Prawdziwy pokutnik z bólem w sercu rzuca się do stóp Boga i
sam siebie oskarża, żeby uzyskać przebaczenie. Z pokorą serca mówi o
sobie: „Jestem grzesznikiem niegodnym nazwy dziecka Bożego, bo
żyłem dotąd zupełnie odwrotnie, niż nakazuje święta wiara – czułem
wstręt do wszystkiego, co dotyczy chwały Bożej; niedziele i święta były
dla mnie dniami zabaw i rozpusty. Nic do tej pory nie zrobiłem dla
zbawienia mojej duszy: będę zgubiony i potępiony, jeśli Bóg nie zlituje
się nade mną.”
Takie powinno być usposobienie chrześcijanina, który naprawdę
brzydzi się grzechem. Ale powiedz, czy w ten sposób oskarżają się ci,
którzy ledwo raz do roku – i to jeszcze niechętnie – idą do spowiedzi?
Usprawiedliwiają się, mówią, że do grzechu nieczystości nakłonili ich
inni, że do gniewu pobudził ich przykrym słowem sąsiad, że opuścili
Mszę Świętą z powodu towarzystwa, że w poście raz jedli mięso, ale nie
zrobiliby tego, gdyby ich inni nie namówili, że źle się wyrażali o
bliźnich, ale ludzie dali im okazję do obmowy.
Niestety, nie rzadka to rzecz, że przy spowiedzi mąż oskarża
żonę, żona męża, brat siostrę, siostra brata, pan służącego, a służący
pana. Przy spowiedzi powszechnej oskarżają się sami, mówiąc: „moja
wina”, a dwie minuty później bronią się, zwalając winę na innych. I nie
okazują żadnej pokory ani skruchy. Takie jest usposobienie dużej części
tych, którzy się spowiadają raz na rok.
I kapłan poznaje, że trudno dać im rozgrzeszenie. Każe im więc
przyjść do spowiedzi później, bo chce ich uchronić od świętokradztwa. A
oni na to mruczą, że nie mają czasu, że później nie będą lepiej
usposobieni, nawet się odgrażają, że pójdą do innego spowiednika, mniej
surowego, który rozgrzeszy ich bez trudności. Sami sobie szkodzą ci
zaślepieni, ludzie!
Spowiednik z ich sposobu oskarżania się poznał, że nie mają
warunków potrzebnych do godnego przyjęcia tego Świętego
Sakramentu. Ich wyznanie grzechu było połowiczne, dlatego musiał
zadawać im tysiące pytań. Poprzestawali na ogólnym wyznaniu, w ogóle
nie odróżniali myśli od pożądliwości.
Spowiednik pyta:
– Czy nie obraziłeś Boga w myśli pychą, próżnością, zemstą albo
nieczystością? Wiesz przecież dobrze, że i myślą można Boga ciężko
obrazić, zwłaszcza, jeśli myśl jest nieskromna, a nie oddala się jej.
– Być może – odpowiada penitent, — ale sobie tego nie przypominam.
Dalej spowiednik pyta go o liczbę tego rodzaju grzechów, choćby tylko
w przybliżeniu. Na to spowiadający się mówi:
– Ach, ojcze, chcesz, żebym pamiętał wszystkie myśli z całego roku?
Przecież to niemożliwe!
Dobry Boże, ile z powodu takiej lekkomyślności bywa
świętokradzkich spowiedzi!
Również i dlatego źle się ludzie spowiadają, że nie wymieniają
okoliczności, które zmieniają naturę grzechu. Mówią na przykład:
– Upiłem się, obmawiałem bliźniego, popełniłem grzech przeciw cnocie
czystości, gniewałem się i mściłem.
Gdyby spowiednik nie zadawał pytań, byłoby już po wszystkim,
ale kapłan pyta:
– Ile razy to było?
– Czyś popełnił te grzechy w kościele?
– Czy w obecności twoich dzieci? Twoich pracowników?
– Czy wielu było przy tym ludzi?
– Czy przez twoją obmowę ucierpiała sława bliźniego?
– Czy długo zastanawiałeś się nad myślami nadętymi pychą?
– Czy myśli przeciw cnocie czystości towarzyszyła też chęć popełnienia
grzechu?
– Czy ten albo inny grzech popełniłeś z nieuwagi, czy też rozmyślnie i
złośliwie?
– Czy nie popełniałeś jednego grzechu po drugim, sądząc, że to wszystko
jedno, czy spowiadać się z małej ilości grzechów, czy z wielu?
Mój Boże, co pomyśleć o takim przygotowaniu! Gdzie są
grzesznicy, którzy naprawdę opłakują swoje winy? Trzeba powiedzieć,
że są ludzie, którzy robią dokładny rachunek sumienia, skrupulatnie
wyliczają swoje grzechy, ale robią to obojętnie, ozięble, ani razu nie
westchną, nie uronią choćby jednej łzy. W ogóle nie widać u nich boleści
serca, że obrazili najlepszego Boga.
Kapłan daje im rozgrzeszenie, bo myśli, że mają lepsze
usposobienie duszy, niż to okazują na zewnątrz. Wiem dobrze, że łzy i
westchnienia nie są nieomylnymi oznakami żalu i poprawy. Bardzo
często się zdarza, że ci, którzy płaczą przy spowiedzi, nie zaliczają się
wcale do najlepszych chrześcijan.
Trudno jednak, żeby ktoś, kto naprawdę żałuje i pokutuje, nie
wzruszył się i nie zasmucił wewnętrznie. Dlatego taka zupełna
obojętność i oziębłość przy konfesjonale jest złym znakiem.
Gdyby jakiś zbrodniarz wiedział, że przez skruszone wyznanie
swoich win pobudzi sędziego do miłosierdzia i przebaczenia, to czy by
się nie oskarżał z bolesnym jękiem i płaczem?
Chory pokazuje swoje rany lekarzowi z przejęciem.
Kiedy przyjaciel opowiada nam o swoich troskach i kłopotach, to
z jego ruchów, tonu głosu i sposobu mówienia poznajecie, że jego serce
trawi wielki smutek i ból.
Kto przy spowiedzi jest lodowaty i zimny, ten prawdopodobnie
nie ma w sercu szczerego żalu. Dlatego słusznie z zewnętrznych znaków
wnioskujemy, co dzieje się w duszy.
Ponadto pamiętajcie, że źle i rzadko się spowiadając – na
przykład tylko około czasu wielkanocnego – nie stajecie się lepsi i
ostrożniejsi i wracacie do dawnych grzechów.
A przecież wiemy, że prawdziwy żal nie może nie łączyć się z
mocnym postanowieniem niegrzeszenia więcej.
Jeżeli chęć poprawy jest szczera, będziemy naprawdę unikali
grzechu, złych, mściwych, nieczystych myśli, będziemy się też strzec
wszelkich okazji prowadzących do grzechu i użyjemy wszelkich
środków, by się ze złych nałogów poprawić.
A więc, mój przyjacielu, twoja chęć poprawy musiała być bardzo
wątpliwa i tylko pozorna, skoro na nowo widują cię po knajpach i w tych
towarzystwach, gdzie często trafiały ci się upadki. Nie widać u ciebie
większej ostrożności w postępowaniu i jak żyłeś przedtem, tak i teraz
żyjesz lekkomyślnie.
Trudno nie podejrzewać, że twoja spowiedź była zła, a twój żal
podejrzany. Chcesz na to dowodu?
Pytam cię więc, z jakich grzechów spowiadałeś się W ubiegłym
roku? Z pijaństwa, z nieczystości, z dumy, z gniewu, z zaniedbywania
pobożności.
A z czego spowiadałeś się w tym roku? Z tych samych
grzechów. Z czego będziesz się spowiadał w przyszłym roku, jeżeli ci
Bóg jeszcze udzieli życia? Sądzę, że znowu z tych samych grzechów.
A dlaczego?
Bo nie chcesz prowadzić życia bardziej bogobojnego, bo
spowiadasz się tylko ze zwyczaju, z pewnej rutyny do dawnych
grzechów przybywa ci jeszcze świętokradztwo i jesteś igraszką w ręku
szatana.
Nie myśl jednak, że chcę cię odwieść od spowiedzi, że chcę cię
przestraszyć. Postępuję tutaj jak lekarz, który zapisuje choremu
lekarstwo, które może go uzdrowić.
Lekarz opuszcza tych, którzy gardzą jego radami, i przeciwnie
zajmuje się gorliwie tymi, którzy jego zalecenia skrupulatnie wykonują.
Myślę, że pod wpływem mojej nauki może niejeden z was
zacznie się obawiać, czy przypadkiem nie odbył świętokradzkiej
spowiedzi. I życzyłbym sobie tego, żebyście pod działaniem łaski Bożej
pozbyli się tego niepokoju sumienia i jeszcze dzisiaj skorzystali z tych
środków, jakie Pan Bóg dla waszego zbawienia ustanowił. Zapytacie
mnie jednak:
– Co mamy robić, żeby naprawić zło? – Powtórz, bracie, twoje spowiedzi,
poczynając od tej, która mogła być świętokradzka. Powiedz też, ile było
takich złych spowiedzi i niegodnych Komunii Świętych; podaj
dokładnie, który grzech zataiłeś i czy z innych grzechów starałeś się
poprawić.
Czytamy w Ewangelii o Jezusie Chrystusie, że kiedy raz wyszedł
z grobu, to już tam więcej nie powrócił. A więc także i wy, kiedy się raz
wyspowiadacie z grzechów, nie powinniście ich później na nowo
popełniać.
Dawniej gniewaliście się, kiedy spotkała was najdrobniejsza
zniewaga. Niech teraz w waszych sercach będzie łagodność, dobroć,
uprzejmość i litość.
Dawniej opuszczaliście modlitwy rano i wieczorem lub
odmawialiście je bez skupienia ducha. Jeżeli teraz rzeczywiście chcecie
się poprawić, to odmawiajcie je chętnie, pobożnie i uważnie, pamiętając
o obecności Boga.
Dawniej często przychodziliście do kościoła, kiedy nabożeństwo
już się na dobre zaczęło. Teraz starajcie się więc pozałatwiać wszystkie
sprawy wcześniej, tak żebyście byli na całej Mszy Świętej.
Jeżeli dawniej ta czy inna matka wałęsała się od domu do domu
obmawiając innych, to niech teraz pilnie zajmie się domem i
wychowaniem dzieci, żeby jej nowe postępowanie świadczyło o tym, że
weszła na drogę cnoty.
Pewna młoda osoba przez jakiś czas oddawała się bezwstydnym
zabawom. Potem jednak zastanowiła się nad okropnym stanem swojej
duszy i tak się wystraszyła, że postanowiła całkowicie zmienić swoje
życie. I zmieniła. Jakiś czas później spotkała młodego człowieka, z
którym przedtem tak wesoło się zabawiała. Ten zaczął do niej mówić w
ten sam sposób jak dawniej. A ona patrzyła na niego ze wstrętem bo
przypominała sobie, jak często ten nieszczęśnik przyczyniał się do, tego,
że ciężko obrażała Boga. Zdziwiony młodzian pyta więc, czy go nie
poznaje.
– Dobrze cię znam – odpowiedziała dziewczyna.
– Widzę, że dalej jesteś taki sam, że dalej jesteś pogrążony w błocie
występków; ale ja, dzięki Bogu, nie jestem już dawną grzesznicą, nie
popełniam już tych grzechów, które plamiły moją biedną duszę. Wolę
raczej tysiąc razy umrzeć, niż wrócić do dawnych upadków.
Jakiż to piękny wzór do naśladowania! Jaka z tego wszystkiego,
co dotąd powiedzieliśmy, wynika nauka moralna? Otóż ta, że jeśli nie
chcecie być potępieni, nie powinniście zadowalać się spowiedzią raz na
rok, bo jak długo trwacie w grzechu, grozi wam niebezpieczeństwo, że
umrzecie w grzechu i będziecie potępieni.
Jeżeli, drogi bracie, czy to z obawy, czy ze wstydu, zataiłeś jakiś
grzech; albo jeśli się spowiadałeś bez żalu i mocnego postanowienia
poprawy; albo od dłuższego czasu nie widzisz w sobie po spowiedziach
najmniejszej zmiany na lepsze — wnioskuj stąd, że twoje poprzednie
spowiedzi nie były nic warte, że były świętokradztwem, za które czeka
cię wieczne potępienie.
A do tych, którzy wcale nie odbywają spowiedzi wielkanocnej,
teraz się nie zwracam. Wolno im się potępić, jeżeli tego pragną! Nam nie
pozostaje nic innego, jak tylko płakać nad ich nieszczęściem i ślepotą i
modlić się do Boga, żeby przejrzeli na oczy.
Błagajmy gorąco naszego Stwórcę, żebyśmy sami nie popadli w
podobne zaślepienie i zatwardziałość!
Odpierajmy mężnie pokusy świata i czarta i bez przerwy
wzdychajmy do prawdziwej ojczyzny – do nieba, — bo tam czeka nas
chwała, nagroda i szczęśliwość wieczna. Amen.
,,Kazanie proboszcza z Ars” – O spowiedzi Wielkanocnej – Święty Jan Maria Vianney