o. Jan Beyzym SJ (1850-1912)

Błogosławiony o. Jan Beyzym SJ urodził się w Beyzymach Wielkich na Wołyniu 15 maja 1850 roku.

Po ukończeniu gimnazjum w Kijowie wstąpił do nowicjatu księży jezuitów w Starej Wsi koło Brzozowa.

Święcenia kapłańskie otrzymał w Krakowie z rąk bpa Albina Dunajewskiego w 1881 roku.

Przez wiele lat był wychowawcą i opiekunem młodzieży w kolegiach Towarzystwa Jezusowego w Tarnopolu i Chyrowie.

W 48. roku życia za zgodą przełożonych wyjechał na Madagaskar do posługi wobec trędowatych.

Im właśnie, opuszczonym, chorym, głodnym, wyrzuconym poza nawias społeczeństwa, oddał wszystkie swoje siły, zdolności i serce.

Zamieszkał wśród nich na stałe, by opiekować się nimi dniem i nocą.

Na Czerwonej Wyspie stworzył pionierskie dzieło, które uczyniło go prekursorem współczesnej opieki nad trędowatymi.

Z ofiar zebranych głównie wśród rodaków w kraju i na emigracji wybudował w Maranie szpital dla 150 chorych, by zapewnić im leczenie i przywracać nadzieję.

Szpital ten — pod wezwaniem Matki Boskiej Częstochowskiej — istnieje do dziś.

Wyczerpany pracą ponad siły, o. Beyzym zmarł 2 października 1912 roku, otoczony nimbem bohaterstwa i świętości.

Śmierć nie pozwoliła mu zrealizować innego cichego pragnienia — wyjazdu na Sachalin do pracy misyjnej wśród katorżników.

Życie « Posługacza trędowatych » cechowała żywa wiara i poczucie sprawiedliwości, synowska miłość do Matki Bożej, apostolska troska o zbawienie ludzi, samarytańska opieka wobec najbiedniejszych z biednych.

Ewangelizacja szła w parze z obroną podstawowych praw osoby ludzkiej, w tym także prawa do życia w warunkach godnych człowieka i dziecka Bożego.

W 48. roku życia za zgodą przełożonych wyjechał na Madagaskar i włączył się w działalność ewangelizacyjną jezuitów francuskich.

Pierwszą placówką, którą objął w styczniu 1899 r., był przytułek dla trędowatych w miejscowości Ambahivoraka, gdzie przebywało ok. 150 chorych.

Żyli w całkowitym opuszczeniu, na pustyni, z dala od zdrowych.

«Dziś się dowiedziałem — pisał o. Beyzym w jednym z pierwszych listów do Polski — że i rząd, i krajowcy nie uważają trędowatych za ludzi, tylko za jakieś wyrzutki społeczeństwa ludzkiego.

Wypędzają ich z miast i wsi, niech idą, gdzie chcą, byleby nie byli między zdrowymi — u nich trędowaty to trędowaty, ale nie człowiek.

Wielu nieszczęśliwych włóczy się po bezludnych miejscach, póki mogą, aż wreszcie wycieńczeni padają i giną z głodu» (list z 13 kwietnia 1899 r.).

«Spłakałem się jak dziecko na widok takiej nędzy… Ci nieszczęśliwi gniją żywcem, wskutek czego nadzwyczaj są obrzydliwi, śmierdzą niemiłosiernie, jednak nie przestają być przez to naszymi braćmi i ratować ich trzeba.

A co jeszcze bardziej mnie trapi, to nędza moralna, pochodząca przeważnie z tej nędzy materialnej» (list z 28 kwietnia 1900 r.).

O. Beyzym zamieszkał na stałe wśród trędowatych, aby z nimi przebywać dniem i nocą, żywić ich, pielęgnować i leczyć.

Łamał w ten sposób bariery strachu, przekleństwa, wzgardy i znieczulicy, odgradzające chorych od własnych rodzin i reszty społeczeństwa, skazujących zarażonych na powolną śmierć nie tylko z powodu trądu, ale i z głodu.

«Posługacz trędowatych», nie dysponując żadnymi funduszami, całkowicie zaufał Matce Bożej i swoim rodakom.

Jego listy, zamieszczane w «Misjach Katolickich», pisane prosto, z humorem, tchnące wielką miłością cierpiącego człowieka i niezachwianą wiarą w pomoc Matki Bożej, trafiały do ludzi.

Mimo ubóstwa wyniszczonego wówczas polskiego społeczeństwa ze wszystkich trzech zaborów, a także z Litwy i Rusi oraz od Polaków z innych krajów, popłynęły ofiary dla trędowatych mieszkających na dalekim Madagaskarze.

Już po kilkunastu miesiącach stało się jasne, że projekt zostanie zrealizowany.

O. Beyzym okazał się wielkim wychowawcą narodu.

W bardzo ciężkim okresie jego historii potrafił porwać ludzi do ważnego dzieła społecznego, jednoczącego ich serca, wyzwalającego w nich miłość.

Odpowiedni teren pod budowę o. Beyzym znalazł w Maranie w pobliżu Fianarantsoy, gdzie znajdowało się niewielkie schronisko dla trędowatych.

Tam przeniósł się z pierwszego miejsca pobytu i w styczniu 1903 r. rozpoczął budowę.

Mimo wielu trudności realizował swój plan konsekwentnie.

Doglądał każdego szczegółu budowy, a nierzadko sam chwytał za łopatę i taczki.

Zajął się też ozdobą kaplicy, wyzyskując swój talent rzeźbiarski.

Otwarcie szpitala dla ok. 150 chorych nastąpiło 16 sierpnia 1911 r.

Był to najpiękniejszy zakład leczniczy na całym Madagaskarze.

Do obsługi chorych sprowadził o. Beyzym siostry zakonne ze Zgromadzenia św. Józefa z Cluny.

Po zbudowaniu szpitala z naciskiem i pokorą powtarzał, że sam jest «najkompletniejszym zerem» i żadnej zasługi w tym dziele nie ma, ponieważ wszystkim kierowała Najświętsza Panna.

Wyczerpany pracą ponad siły, o. Beyzym zmarł 2 października 1912 r., otoczony nimbem bohaterstwa i świętości.

«Najpiękniejszą pochwałą tego człowieka — napisano na Madagaskarze — jest to, że z miłości dla Jezusa Chrystusa zabiegał, by zawsze być posługaczem trędowatych, i otrzymał na to pozwolenie.

Są to takie przymusowe prace, na jakie nawet zbrodniarzy się nie skazuje, a o. Beyzym pokochał je całym sercem» (Le Messager du Coeur de Jésus [Tananarive], Novembre 1912, s. 169).

Listy z Madagaskaru

Mówiłem niedawno z ks. superiorem o moim schronisku i wytłumaczyłem mu, że tak dalej iść nie może, bo to do niczego nie podobne (przeniosłem się na mieszkanie do schroniska w połowie lutego 1899 r., a na Matkę Boską Gromniczną miałem tam pierwszy raz mszę św.).

Po dziś dzień biedni chorzy żyją w barakach w nędzy, póki który nie umrze, jak to Ojcu w przeszłym liście opisałem.

Bardzo mało tu misjonarzy i dlatego nie mógł żaden z ojców oddać się zupełnie trędowatym, ale teraz ja jestem wyłącznie dla nich, więc też myślę na serio wziąć się do rzeczy.

Zarażę się ja trądem i umrę, to Matka Boska da drugiego Polaka i jakoś to pójdzie.

Powiedziałem ks. superiorowi, że niezbędny szpital, a nie takie jaskinie jak teraz; potrzeba doktora i Sióstr Miłosierdzia lub innych zakonnic itp. Że misja uboga (żyjemy li tylko z jałmużny) to nic; ani św. Ignacy, ani św. Teresa milionów nie mieli, a mimo to co domów pozakładali.

Chyrów jak powstał! a ks. Wehinger jak radzi?

Możemy i my, ufając miłosierdziu Bożemu, pomyśleć o szpitalu.

Koniec końcem, rozmowa skończyła się na tym, że ks. superior powiedział:

„Jak dostaniesz pieniądze, to dobrze, budujmy”.

Całą sprawę oddałem, rozumie się, w ręce Matki Najświętszej; do św. ojca Ignacego, do św. Teresy i do św. Franciszka Ksawerego co dzień się modlę, żeby się za mną wstawiali do Matki Najświętszej, i mam nadzieję, że po kilku latach, jak Bóg pozwoli, stanie szpital, w którym moi nieszczęśliwi będą mogli rozłożyć się jak ludzie.

Choć rozmawiam z moimi biedakami przez tłumacza (jeden z nich coś rozumie po francusku, tyle co ja po szwabsku, i on jest tłumaczem), bo jeszcze ich języka nie umiem, ale mieszkam między nimi, żeby biedacy mieli mszę świętą i ratunek w razie konania.

I ja przy tym korzystam, bo prędzej nauczę się po malgasku, nie słysząc innego języka, i przy tym roboty nieco prędzej idą, gdyż, jak Ojcu wiadomo, „pańskie oko konia tuczy”.

Choć mnie nie rozumieją najęci do roboty krajowcy, mimo to oglądają się na mnie, bo na migi coś przecież wyrazić i zrozumieć się potrafimy.

A że oni są zupełnie zdrowi, więc nie bardzo im folguję, bo chodzi mi o to, żeby moi chorzy byli prędzej zabezpieczeni od niepogody itp.

Parę dni temu drugi raz chwyciła mnie febra, znowu gorączka, znowu kilka dni łóżka.

Czasu mi szkoda, to prawda, ale pocieszam się tym, że taka wola Boża.

Bardzo chętnie pisuję do kraju, bo tyle mego, gdyż tu nigdzie słowa polskiego nie słyszę.

Obecnie jednak jestem jakiś cały w kratki, nawet pisanie mi nie idzie…

Modlitwa

Boże, Ojcze wszelkiej pociechy, Ty powołałeś błogosławionego Jana Beyzyma, prezbitera, do heroicznej miłości w służbie trędowatym, † spraw, prosimy, abyśmy w duchu tej samej miłości głosili gorliwie Ewangelię wszystkim ludziom. Przez naszego Pana Jezusa Chrystusa, Twojego Syna, † który z Tobą żyje i króluje w jedności Ducha Świętego, * Bóg, przez wszystkie wieki wieków.