O istocie i znaczeniu
Mszy Świętej
Msza Święta zowie się
po łacinie Sacrificium, czego
właściwie po polsku dokładnie
wyrazić w jednym słowem nie
można. Tłumaczy je
wprawdzie wyrazem „ofiara”,
ale to tłumaczenie nie jest
dokładne, ponieważ „ofiara”
ma mniejszy zakres
znaczeniowy aniżeli
sacrificium.
Bo jeżeli złożysz
pieniądz na ołtarzu, będzie to
także ofiara, ale nie będzie
sacrificium, gdyż sacrificium
dużo wyższe i wznioślejsze ma znaczenie niż ofiara.
Sacrificium w ścisłym słowa znaczeniu jest to dar
widzialny zewnętrzny, który samemu tylko Bogu składa się w
ofierze przez kapłana prawowitego i na to wyświęconego; na
uznanie i wyznanie najwyższej władzy Wszechmocnego Boga
nad wszystkim stworzeniami.
Stąd pojmiesz, że sacrificium znaczy coś więcej i jest
czymś doskonalszym niż „ofiara”. Przeto też zawsze w tej
księdze mimo słowa „ofiara” używać będę, zawsze jednak
będę miał na myśli Sacrificium, tj. najdoskonalszą ofiarę i
najwznioślejsze nabożeństwo, które składać przystoi jedynie
Bogu nieskończonemu, a oprócz Niego żadnemu zgoła
stworzeniu.
Że taka ofiara Bogu tylko się należy, dowodzi św.
Augustyn z powszechnego zwyczaju wszystkich narodów; oto
jego słowa: „Któż kiedykolwiek twierdził, aby można było
składać komukolwiek ofiary, jak prócz temu, którego za Boga
uznawano albo za Boga miano i wyobrażano?”
I na innym miejscu mówi także święty: „Czart od
swoich zwolenników nie byłby żądał ofiary, gdyby nie
wiedział, że ona należy się tylko samemu prawdziwemu
Bogu”. To prawda, że ludzie pyszni wymagali dla siebie oznak
czci należnej samemu Bogu, ale bardzo mało który śmiał
nakazywać, aby mu składano ofiary Boskie; ci zaś, którzy tego
wymagali, chcieli być uważani za bogów.
Z tych słów św. Augustyna wynika, że Ofiara Święta
jest to rzecz samemu tylko Bogu się należąca, a nie ludziom,
chociażby to był najświętszy święty albo anioł najwyższego
stopnia.
Św. Tomasz z Akwinu mówi: „Prawo natury wymaga,
żeby Bogu składać ofiary; człowiek sam z siebie, bez
wyraźnego przykazania i szczególnego natchnienia do tego się
skłania”. Dowodem tego jest Abel, Noe, Abraham, Job i inni
patriarchowie, którzy bez rozkazu Bożego tak czynili,
postępując za naturalną swoją skłonnością.
Ale nie tylko ludzie wyznający jednego Boga, owszem i
poganie pobudzeni światłem rozumu, czynili ofiary bożkom
swoim, jakich sobie wymarzyli.
Narodowi żydowskiemu później w Starym Zakonie dał
Pan Bóg przykazanie, ażeby Mu codziennie, szczególnie zaś w
dni uroczyste składano ofiary, przepisując zarazem
odpowiednie obrządki i ceremonie, które miały towarzyszyć
tym ofiarom.
Wszystkie jednak ofiary na całym świecie, wraz z ich
modlitwami, pieśniami, uczynkami miłosiernymi i pokutnymi
i z nabożeństwem na okazanie czci i hołdu Bogu składane,
szczególnie zaś ofiary ludu żydowskiego, były tylko figurą i
wyobrażeniem tej Ofiary, którą Syn Boży, Jezus Chrystus,
Zbawiciel świata, dla zadośćuczynienia Majestatowi Bożemu
za grzechy wszystkich ludzi miał złożyć wydaniem swego
Ciała i Krwi Najświętszej na Mękę i Śmierć na Krzyżu.
A gdy się raz spełnia ta prawdziwa Ofiara Najświętsza
na Górze Kalwarii, chciał Syn Boży, aby przez wszystkie czasy
ciągle się w Kościele Jego spełniała i trwała sposobem
bezkrwawym na ołtarzu w ofierze Mszy Świętej, o czym
wyraźnie uczy powszechny Sobór Trydencki. Ponieważ w
Starym Zakonie, jak świadczy św. Paweł, dla niedostateczności
kapłaństwa lewickiego nie było nic doskonałego, koniecznie
więc potrzeba było innego kapłana wedle porządku
Melchizedecha, który by wszystko udoskonalił.
Raz wprawdzie tylko Pan nasz, Jezus Chrystus chciał
się ofiarować Bogu Ojcu na ołtarzu Krzyża dla odkupienia
wszystkich ludzi na wieki, aby jednak Jego kapłaństwo z Jego
śmiercią nie ustało, przeto ofiarował Bogu Ojcu przy Ostatniej
Wieczerzy Ciało i Krew swoją pod postaciami chleba i wina i
dał je do pożywania swym apostołom, których wówczas
ustanowił kapłanami Nowego Testamentu, ażeby i Kościołowi,
Oblubienicy swojej, widzialną pozostawić ofiarę,
przedstawiającą ofiarę krwawą, którą miał spełnić na Krzyżu.
W przeddzień swej Męki bowiem, jak opowiadają
Ewangeliści: Mateusz, Marek, Łukasz i św. Paweł, przy
ostatniej z uczniami swymi wieczerzy, wziął Pan Jezus chleb i
wino w Przenajświętsze i Boskie Ręce swoje i dzięki
uczyniwszy, błogosławił, łamał i dawał uczniom swoim
mówiąc: „Bierzcie i pożywajcie. To jest bowiem Ciało moje; to jest
Krew moja nowego i wiecznego przymierza, która za was i za wielu
wylana będzie na odpuszczenie grzechów”.
Zarazem rozkazał Jezus Chrystus apostołom i ich
następcom w kapłaństwie, żeby Go pod tymi postaciami
ofiarowali, mówiąc: „To czyńcie na Moją pamiątkę”. A te słowa
Zbawiciela Kościół Święty zawsze w ten sposób rozumiał i
wykładał.
Ta więc ofiara czysta, której ani niegodność, ani złość
ofiarujących splugawić nie zdoła, ofiarowana jest i będzie na
ołtarzach Kościoła Katolickiego po całym świecie, jak to
przepowiedział prorok Malachiasz tymi słowy: „Niechby ktoś spośród was raczej zamknął drzwi [świątyni], byście nie zapalali
świateł na ołtarzu moim nadaremnie.
Nie mam Ja upodobania do
was, mówi Pan Zastępów ani Mi nie jest miła ofiara z waszej ręki.
Albowiem od wschodu słońca aż do jego zachodu wielkie będzie Imię
moje między narodami, a na każdym miejscu dar kadzielny będzie
składany Imieniu memu i Ofiara czysta. Albowiem wielkie będzie
Imię moje między narodami – mówi Pan Zastępów” (Ml 1,10-11).
Według wykładu wszystkich ojców świętych mowa jest
w tym proroctwie o Ofierze Mszy Świętej, nie zaś o ofierze
spełnionej na Krzyżu, gdyż ta nie na każdym miejscu, jak
wyraźnie zaznacza prorok, ale tylko na jednym była spełniona,
to jest na Górze Kalwaryjskiej; proroctwo nie mówi też ogólnie
o chwaleniu Boga albo o naszych dobrych uczynkach, gdyż te
nie są ofiarą czystą, ale bardzo nieczystą; ani o ofiarach
żydowskich, ponieważ te Pan Bóg odrzucił.
A zatem odnosi się ono tylko do Mszy Świętej, która
jedyną i właściwą jest ofiarą Nowego Zakonu, czystą i świętą
sama w sobie, na każdym miejscu i po wszystkie czasy, przez
samego Chrystusa ofiarowana bywa Bogu Ojcu za pomocą
kapłanów Chrystusowych.
Chrystus najpierwszym i najwyższym jest kapłanem;
kapłani zaś są tylko Jego sługami i narzędziami, użyczającymi
Jemu swoich rąk i ust do spełnienia tej widzialnej ofiary i to
dlatego, że Jezus Chrystus, siedzący teraz na prawicy Ojca
swego Niebieskiego, jest niewidzialny; ofiara zaś, jeżeli przez ludzi ma być widzialna i zrozumiana, widzialnie sprawowana
być musi.
Z tego więc powodu potrzebuje Syn Boży do
wykonania swej ofiary posługi ludzkiej, kapłańskiej i trwać
będzie ta ofiara Mszy Świętej tak długo, jak Kościół Jezusa
Chrystusa, to jest aż do końca świata ziemskiego.
Ludzie niekatolicy zarzucają nam, że nigdzie w Piśmie
Świętym nie ma wyrazu „msza”. Ale jakkolwiek to prawda,
tak też i to prawda, że jest wiele innych rzeczy prawdziwych,
których także nie znajdziesz zapisanych w Piśmie Świętym,
których ustnie nauczał Pan Jezus uczniów swoich, a w które
wierzyć jesteśmy obowiązani.
I tak, słowa „trójca” także nie znajdziesz w Piśmie
Świętym, a jednak w Trójce Świętą wierzyć powinniśmy. Że
niedzielę mamy święcić, a nie soboty (jak u Żydów), że małe
dzieci chrzczone być powinny, także nie ma w Piśmie
Świętym, a przecież wierzyć i czynić mamy. A chociaż nie ma
w księgach świętych wyrazu „msza”, najdawniejsi, wszakże
papieże i biskupi wspominają ją w pismach swoich, jak np. św.
Klemens, który był trzecim z papieży po świętym Piotrze; jak
św. Ewaryst papież i św. Aleksander papież, którzy w
pierwszym żyli wieku po Chrystusie. Św. Augustyn, św.
Ambroży, św. Jan Złotousty i wielu innych używali wyrazu
„msza”, mówiąc o ofierze Nowego Testamentu.
Św. Ambroży np. tak się wyraża: „Pozostałem w
czynności mojego urzędu, zacząłem czytać Mszę Świętą i prosiłem
Boga podczas Ofiarowania, ażeby nam dopomóc raczył”.
Św. Augustyn mówi: „Z lekcji, które we Mszy Świętej
czytać musimy, dowiemy się, itd.”
Widzisz więc, że ci dawni ojcowie święci, którzy żyli
trzysta lat po Chrystusie, używali już wyrazu „msza”, z czego
wynika, że już naonczas był w użyciu.
Że i święci apostołowie Msze Święte odprawiali, widać
to z podania, że św. Mateusza przebili poganie przy ołtarzu
podczas Mszy Świętej.
O św. Andrzeju opowiada podanie, że do sędziego
Egeasza powiedział: „Ja ofiaruję Bogu Wszechmogącemu i
prawdziwemu nie mięso wołów ani krew kozłów, ale niepokalanego
Baranka Bożego na ołtarzu”.
Prawdą jest zatem, że Msza Święta
od samego początku bywała odprawiana w Kościele i zawsze
uważano ją za prawdziwą ofiarę Nowego Testamentu.
„Wykład o Mszy Świętej” – Marcin z Kohem