Czytanie z Księgi Judyty
Jdt 13:22; 13:23-25
Pobłogosławił Cię Pan w mocy swojej, bo przez Cię wniwecz obrócił naszych nieprzyjaciół.
Błogosławionaś Ty, Córko, przez Pana Boga wysokiego nad wszystkie niewiasty na ziemi. Błogosławiony Pan, który stworzył niebo i ziemię… Bo dziś imię Twe tak wsławił, iż chwała Twa nigdy nie zejdzie z ust ludzi, którzy pomni będą na wieki mocy Pańskiej.
Dla nich to samej siebie nie szczędziłaś z powodu utrapienia i udręki rodu Twojego, lecz zapobiegłaś upadkowi przed obliczem Boga naszego.
Ewangelia
Ciąg dalszy ☩ Ewangelii świętej według Jana.
J 19:25-27
Onego czasu: Pod krzyżem Jezusowym stała Matka Jego i siostra Matki Jego, Maria Kleofasowa, oraz Maria Magdalena.
Gdy więc Jezus ujrzał Matkę i ucznia, którego miłował, stojącego obok, rzekł do Matki swojej: «Niewiasto, oto syn Twój!»
Potem rzekł uczniowi: «Oto Matka twoja!» I od onej godziny wziął ją uczeń pod swoją opiekę.
Królowa Narodu Polskiego
Śluby Króla Jana Kazimierza i Stanów Rzeczypospolitej
zaprzysiężone imieniem narodu przed cudownym obrazem N. P. Łaskawej w
Katedrze Lwowskiej a dotyczące polepszenia doli
ludu pracującego oraz Czci Najśw. Panny jako Królowej Korony
Polskiej do wykonywania których to ślubów każdy miłujący Boga i
Ojczyznę przyczyniać się winien
„Wielka Boga-Człowieka Matko, Panno Najświętsza!
Ja, Jan Kazimierz, z łaski Syna Twego, Króla królów, i Pana
mego, i z Twego miłosierdzia król, upadłszy do stóp Twoich
najświętszych, Ciebie za opiekunkę moją i za Królowę królestwa mojego
obieram. I siebie i królestwo Polskie, księstwo Litewskie, Ruskie, Pruskie,
Mazowieckie, Żmudzkie, Inflandzkie i Czernichowskie, wojska obydwu
narodów i lud cały Twojej osobliwej opiece i obronie polecam, Twojej
pomocy i litości w tym nieszczęśliwym i przykrym królestwa mojego
stanie, przeciwko nieprzyjaciołom św. Rzymskiego Kościoła pokornie
błagam.
A że mnie wielkie dobrodziejstwa Twoje z całym narodem moim
do nowego gorliwszego służenia Tobie pobudzają, więc przyrzekam też i
na przyszłość w moim własnym, senatorów moich i ludów moich
imieniu, Tobie najświętsza Panno i Synowi Twojemu Panu naszemu
Jezusowi Chrystusowi: że cześć i chwałę Twoją wszędzie i zawsze po 68
Obiecuję nadto i ślubuję, że jeżeli za wielowładną przyczyną
Twoją, i wielkim Syna Twojego miłosierdziem, otrzymam zwycięstwo
nad nieprzyjaciółmi a osobliwie nad Szwedami, Twoją i Syna Twego
cześć i chwałę wszędzie prześladującymi, i zupełnie zniszczyć
usiłującymi, u stolicy Apostolskiej starać się będę, aby ten dzień na
podziękowanie za tę łaskę Tobie i Synowi Twemu corocznie jako
uroczysty i święty na wieki obchodzono, i z biskupami królestwa mojego
przyłożę starania aby to, co obiecuję, od ludu mojego dopełnione było.
A ponieważ z wielkim bólem serca mego oczywiście widzę, że
za łzy i uciśnienia ludzi wiejskiego stanu, w królestwie mojem, Syn Twój
sprawiedliwy sędzia świata, od siedmiu już lat, dopuszcza na królestwo
moje kary powietrza, wojen i innych nieszczęść, przeto obiecuję i
przyrzekam oprócz tego: iż ze wszystkiemi memi stanami po
przywróceniu pokoju, użyję troskliwie wszelkich środków dla
odwrócenia tych nieszczęść i postaram się, aby lud królestwa mojego od
uciemiężenia i niesprawiedliwych ciężarów był oswobodzony.
Uczyń to najmiłosierniejsza Pani i Królowo, abyś jako mnie i
stanom moim najszczerszą dała chęć do uczynienia tych ślubów, tak też
u Syna swego łaskę do ich wykonania uprosiła. Amen.”
„Wyznawajcie Pana, bo dobry jest, bo na wieki miłosierdzie Jego” (Ps. 106, 1).
Zaiste, dobrym jest Pan, iż nas powołał do wiary katolickiej, a w
niej otworzył nam skarbnicę swej prawdy i łaski.
Dobrym jest, że nas oddał opiece Bogarodzicy, Królowej naszej
Niebieskiej i zgromadził nas dzisiaj przed jedną z ziemskich Jej stolic,
rzeszy tak wielkiej, z Arcypasterzami i dostojnikami narodu na czele.
A na co zgromadził? Oto by Mu złożyć dzięki za przywilej
Niepokalanego Poczęcia, dany Najświętszej Pannie i za dogmatyczne
tegoż przywileju orzeczenie i za wszystkie łaski, za przyczyną
Niepokalanej użyczone nam i ojcom naszym i narodowi całemu i
wszystkim wiekom. 69
Zaprawdę, ten to jest dzień, który Pan sam sprawił.
Taki dzień widziała ta świątynia 1 kwietnia 1656 roku, kiedy to
przed ołtarzem Najświętszej Panny Łaskawej, wobec nuncjusza
Vidoniego, biskupów, senatu, rycerstwa i ludu król Jan Kazimierz
imieniem swojem i narodu składał uroczyste śluby.
Ale od onego dnia jakże wielkie zmiany. Runęło królestwo,
upadła w proch korona, obróciła się w niwecz potęga i zamożność,
zniknął z widowni senat wraz z rycerstwem.
Został jednak naród i żyje, acz rozdarty i zgnębiony; została
wiara katolicka, złożona głęboko w duszy narodu, został Kościół łaciński
z 17 owczarniami, została, ale tylko w tej dzielnicy, cerkiew unicka;
został tron Królowej Korony polskiej, niewzruszony burzami czasu, bo
oparty na barkach milionów Jej poddanych wszelakiego stanu.
Imieniem tych milionów zebraliśmy się tutaj, by wobec nieba i
ziemi uznać się ponownie królestwem Maryi, mnie zaś przypadło
przypomnieć miłości waszej, co tej Królowej naród nasz zawdzięcza i
czego ta Królowa od niego żąda.
Lecz pierwej podnieśmy oczy nasze w górę, aż do niebieskiego
tronu Bogarodzicy i aż do Jej Serca, a z serc naszych niech tam idzie
błagalna modlitwa:
O Matko nasza, otośmy przyszli do Ciebie, my dzieci Twoje,
dzieci biedne, jakby sieroty wyrzucone z domu ojcowskiego, którym
gdzieindziej wydzierają wiarę i język i ziemię; więc Ty nas przytul do
serca Swego i pociesz i obroń.
O Królowo nasza, oto upadamy do Stóp Twoich, my poddani
Twoi, wprawdzie nie wolni od win, ale mimo to wierni Twemu berłu i
ufni w miłosierdzie Twoje. 70
Więc przyjm nasze hołdy i obdarz nas skarbami swoimi, a teraz
powstań z Twego tronu i pobłogosław nam tu obecnym, jako też
wszystkim braciom naszym.
Wołamy do Ciebie z miłością dzieci a z pokorą poddanych:
Zdrowaś Maryjo!
Zaledwie naród polski przyjął wiarę Chrystusową, aliści
Najświętsza Panna wzięła go pod płaszcz Swej opieki i z wielką miłością
opatrywała duchowne i ziemskie jego potrzeby.
Wzajem naród polski od kolebki swojej przylgnął do
Bogarodzicy, znajdując w Jej czci pomoc potężną i przesłodką pociechę.
Zaiste, Najświętsza Panna to Matka narodu, bo Ona wespół z
drugą Matką, Kościołem, czuwała nad nim ciągle, uczyła go dróg
Bożych, strzegła go od utraty wiary, karmiła go chlebem prawdy i łaski.
By dzieci swoje zaprawiać w pobożności, zesłała im już w
zaraniu dziejów pieśń swoją „Bogarodzica Dziewica”, jakby pierwszy
katechizm, później zaś w wieku trzynastym Różaniec przez
Dominikanów, a Officium parvum przez Franciszkanów, w czternastym
Szkaplerz przez Karmelitów, w szesnastym Sodalicje Mariańskie przez
Jezuitów; a wszystkie te nabożeństwa tak się przyjęły na ziemi naszej, że
paciorki Różańca przesuwała nie tylko ręka nawykła do pługa i
wrzeciona, ale i dłoń dzierżąca berło, pióro lub miecz, – że szkaplerz
zdobił zarówno pierś wieśniaczą, jak hetmańską, – że do Sodalicyj
wpisywali się chętnie królowie i dostojnicy.
Ta Matka dzieciom swoim wypraszała i wyprasza dotąd łaski
Boże, a w tym celu wstawia się ciągle do Serca Jezusowego, to obchodzi
każdy dom, nadstawia ucha na prośby każdej duszy.
Jej świątynie, to wielkie ubłaganie łaski, a są między nimi i takie,
gdzie Ona, acz wszędzie miłościwa, okazuje się miłościwszą. 71
Na ziemi polskiej naliczono 1114 obrazów N. Panny łaskami
słynących, wśród nich 35 uroczyście ukoronowanych; a któż wypowie,
ile tam dusz znalazło i znachodzi oczyszczenie lub uświęcenie, ile serc
pociechę i siłę!
Ta Matka wychowała naszych świętych, a jeżeli mię spytacie, co
młodzieniaszków Kazimierza i Stanisława Kostkę w tak krótkim czasie
uświęciło, odpowiem: dziecięca miłość do Najświętszej Panny.
Toteż słusznie zwracam się do ciebie, młodzieży polska, z
gorącym wezwaniem: jeżeli chcesz być czystą, świętą, Bogu miłą,
Kościołowi i Ojczyźnie pożyteczną; śpiewaj ciągle za św. Kazimierzem:
Omni die dic Mariae mea laudes anima i powtarzaj za św. Stanisławem
Kostką: „Jak nie miłować Najświętszej Panny, kiedy to moja Matka”.
Najświętsza Panna to zarazem królowa narodu, bo Ona nie tylko
odbiera od niego hołdy, ale obsypuje go darami Swej hojności, której
doznawały i doznają wszystkie jego stany.
Wszakże Ona to pomagała biskupom i kapłanom w pracy
apostolskiej, poddawała królom i senatorom dobre rady, ocierała
kmiotkom pot z czoła, koiła pędzonych w jasyr tęsknotę za rodziną,
otwierała niebo milionom dusz, co na ziemi polskiej wiernie służyły
Bogu.
Słowem, cokolwiek na tej ziemi było i jest łaski, cnoty i dobra,
wszystko to przyszło nam przez ręce Boga-Rodzicy.
I nic w tym dziwnego, bo wszakże sam Duch Święty wkłada w
Jej usta te słowa: „We mnie wszelaka łaska drogi i prawdy, we mnie wszelka
nadzieja żywota i cnoty”.
„Błogosławiony człowiek, który mnie słucha i który czuwa u drzwi
moich na każdy dzień”.
Zaprawdę, błogosławiony, kto pokornym sercem służy Boga-
Rodzicy jako Pani, miłuje Ją jako Matkę, czci Ją jako Królowę, słucha Jej 72
jako Mistrzyni, wzywa Jej jako Szafarki łask, bo on bierze dary przeobfite
i według słów jednego z Jej sług, tak pewnym jest nieba, jakoby już był w
niebie.
Któżby tedy nie chciał ci służyć, o Najłaskawsza; kto by Cię nie
miłował, o Najmiłościwsza; kto by Cię nie czcił, o Najmożniejsza; kto by
Cię nie naśladował, o Najdoskonalsza!
Najświętsza Panna, to również Hetmanka narodu, bo Ona
przewodziła duchownie jego hufcom i niosła mu pomoc w chwilach
utrapień. Opowiada stare podanie, że kiedy Czesi zajęli Kraków z wielką
częścią Polski, Władysław Łokietek, uklęknąwszy przed obrazem
Najświętszej Panny w Wiślicy, wołał ze łzami: Monstra te esse Matrem –
Pokaż, żeś jest Matką!
Wówczas miał usłyszeć głos: Ladislae surge, spera, vinces –
Władysławie powstań, ufaj, zwyciężysz; poczym powstał pełen otuchy,
pokonał wrogów i koroną królewską skroń
swoją ozdobił.
Oto obraz naszych dziejów. Ilekroć naród w ucisku wołał z
ufnością i skruchą: Pokaż mi się Matką, – tyle razy zwyciężał.
Sprawdziło się to pod Grunwaldem (1410) gdzie całe rycerstwo nasze, z
Władysławem Jagiełłą i Witoldem na czele padło na kolana i zaśpiewało
przed bitwą pieśń: „Bogarodzica Dziewica”, Sprawdziło się pod
Kirchholmem, gdzie nieliczne hufce Chodkiewicza rzuciły się na
Szwedów, wołając za wodzem: „Jezus Maryja”.
Sprawdziło się pod Beresteczkiem (1651), gdzie Jan Kazimierz
długo w nocy się modlił przed cudownym obrazem N. Panny,
przyniesionym z Chełmu, zanim uderzył na czerń kozacką i tatarską.
Sprawdziło się na Jasnej Górze i tu we Lwowie, kiedy to
Najświętsza Panna obudziła otuchę w znękanym królu i narodzie, a
najeźdźców wyrzuciła z granic polskich. 73
Dzięki tej Królowej i Hetmance przyszły jeszcze dni chwały,
narzędziem zaś Bożym był tu Jan III, wielki sługa Maryi. Oto w 1672 po
wzięciu Kamieńca sułtan Machomet IV z niezmiernym wojskiem zbliżał
się do Lwowa.
Garstka rycerstwa polskiego zaszła mu drogę; ale kto ją do boju
poprowadzi? Hetman Sobieski wówczas ciężko zachorował a widząc, że
lekarze pomóc mu nie mogą, zwrócił się z gorącą modlitwą do
Najświętszej Panny Łaskawej, czczonej tu we Lwowie.
Rzeczywiście nagle wyzdrowiał i pod Kałuszem świetne odniósł
zwycięstwo. Po bitwie uklęknął na ziemi i wraz z 30000 jeńców polskich,
oswobodzonych z Jasyru, gorące dzięki złożył Królowej Niebieskiej, a
potem srebrne wotum do katedry lwowskiej posłał.
Rok później wrzała znowu bitwa pod Chocimem; w tej samej
chwili świętobliwy zakonnik Mikołaj Oborski T. J., modląc się w
Poznaniu, miał wizję, w której widział nad polem bojowem unoszący się
rydwan królewski, na nim Najświętszą Pannę, a u stóp Jej św. Stanisława
Kostkę; nie dziw też, że bisurmanie poszli w rozsypkę.
A pod Wiedniem kto zwyciężył?
Oto modlitwa pobożnego króla, przed obrazami N. Panny w
Studziannie, w Częstochowie i w Krakowie na Piasku, jako też różaniec
czcicieli Bogarodzicy, co właśnie wtenczas, kiedy nasza husaria z
okrzykiem „Jezus Maryja” natarła na janczarów, odbywali procesje po
ulicach Krakowa.
Był to ostatni błysk chwały; po nim spadły klęski, jakby potop
jaki.
Niestety śluby Jana Kazimierza nie zostały spełnione, bo ucisk
ludu nie ustał, a do dawnych grzechów przybyło niedowiarstwo z
masonerią, rozwodami i zepsuciem obyczajów, toteż sprawiedliwość
Boża ogłosiła niebawem straszne: Mane, Tekel, Fares. 74
Wówczas Najświętsza Panna okazała się Opiekunką i
Pocieszycielką narodu. Wołała ona doń głosem kaznodziei:
Narodzie grzeszny, popraw się, inaczej Bóg karać cię będzie:
a kiedy naród nie upamiętał się i przyszła nań kara straszna,
Najlitościwsza wstrzymywała kielich gniewu Bożego, by się nie wylał na
winowajców aż do dna, cierpiącym zaś i walczącym dodawała męstwa i
otuchy.
Przed Jej to obrazem w Berdyczowie konfederaci barscy
przyrzekli zginąć za ojczyznę, poczym w obozach swoich śpiewali:
„Zowiesz się polską Królową, Bądź nam obroną gotową”.
W Jej to Domku w Lorecie modlili się legioniści o powrót do
kraju. Z Jej imieniem na ustach a medalikiem na piersiach szli na pola
bojowe nasi wojownicy.
Oto jeden z nich, późniejszy jenerał, Henryk Dembiński, po
bitwie berezyńskiej wlecze się ledwie żywy i już ma rzucić się na śnieg,
by zasnąć snem wiecznym; wtem przypomina sobie, że go matka
nauczyła, by w ciężkich przygodach modlił się: „Pomnij, o najdobrotliwsza
Panno”.
W tej chwili pada na kolana i odmawia tę modlitwę, a z niej taką
czerpie siłę, że idzie dalej mimo mrozu i głodu, aż wreszcie doszedł do
jednego z dworów polskich.
Czyliż ten wojownik nie jest drogowskazem dla ciebie, narodzie
biedny, iż w chwilach ucisku masz szukać pomocy u Królowej
Niebieskiej, bo choćby cię wszyscy opuścili, Najdobrotliwsza nigdy cię
nie opuści.
Wszakże Ona to dodawała hartu prześladowanym za wiarę i
ojczyznę; 75
Ona umacniała biednych unitów, odrywanych siłą od piersi
Matki-Kościoła;
Ona towarzyszyła naszym wygnańcom w drodze na Sybir czy w
daleką obczyznę, a umierających jednała z Bogiem;
Ona Namiestnikom Chrystusowym taką wlewała miłość dla tego
Joba pośród narodów, że śmiało stawali w jego obronie, a jeden z nich,
Pius IX, odbierając z rąk ks. Jełowickiego chorągiew z wizerunkiem
Matki Boskiej częstochowskiej, tak się modlił głośno: Salve Regina, Mater
misericordiae, spes nostra et spes Poloniae salve.
Zaiste nadzieją naszą Bogarodzica!
Któż nie zna tego obrazu, w którym jeden z naszych mistrzów
przedstawił dziewicę Polkę, okutą w kajdany i pracującą w kopalni; –
boleść i tęsknota tak ją zgnębiły, że już chce przyzywać śmierci; wtem
okazuje się jej Najświętsza Panna, pełna blasku i słodyczy, a wnet taka
otucha wstępuje w serce wygnanki, że dźwiga się z ziemi i ima się pracy.
Kogóż wyobraża ta dziewica, jeżeli nie naród polski, który byłby
już dawno popadł w rozpacz, gdyby go Bóg nie podtrzymywał i gdyby
za nim nie modliła się Bogarodzica, a do niego nie wołała ciągle:
Narodzie mój, pokutuj, cierp, walcz i pracuj, ale nie trać nadziei, bo ja nie
przestanę wstawiać się za tobą i wyjednam ci zmiłowanie Boże, jeżeli
tylko spełnisz to, czego od ciebie żądam.
A czegóż to żąda od nas Królowa Niebieska?
Oto najprzód większej żarliwości w wierze. Dzięki Bogu, naród
nasz mimo pokus reformacji w wieku XVI, wolterianizmu w XVIII,
liberalizmu w XIX, nie utracił wiary, nie odstąpił od Kościoła.
Podczas gdy gdzie indziej niedowiarstwo, rozzuchwalone
poparciem rządów, wypowiada Kościołowi walkę na zabój a dla
obalenia go tworzy związki masonów, anarchistów i inne, urządza wiece
ateuszów, rozrzuca tysiącami bezbożne książki i dzienniki, u nas 76
podobne zamachy nie tak łatwo się udają, bo samo społeczeństwo broni
się przed tą dżumą, wiedząc, że religia jest nie tylko zbawieniem
jednostek, ale także najsilniejszą ostoją życia narodowego i główną
podwaliną społecznego ładu.
Owoc to kilkowiekowego sojuszu narodowości z wiarą, który
oby nigdy nie został zerwany, i szczególna Opatrzności łaska, która
takimi drogami prowadziła nasz naród, iż tenże przez nią niejako garnie
się do Boga.
O Boże, chłoszcz nas, bośmy zawinili, ale nie pozwól nam
oderwać się od Ciebie!
Czy jednak u nas życie z wiary jest mocne i płodne?
Wiara ma być światłem dla rozumu, siłą dla woli, pociechą dla
serca, prawidłem dla wszelakich objawów życia;
ale czy tym jest wszędzie i zawsze?
Niestety, nawet u tych, co się nazywają chętnie dobrymi
katolikami, jakże rzadkim jest głębsze poznanie prawd wiary i
doskonalsze przejęcie się jej duchem;
jakże rzadkim wyznawstwo wiary, czyli śmiała jej obrona i
przyznawanie się otwarte do zasad katolickich tam, gdzie grozi
szyderstwo ludzi płytkich albo napaść jakiegoś dziennika;
jakże rzadkim apostolstwo wiary, czyli czynna gorliwość o
rozszerzenie królestwa Bożego w duszach, o chwałę Kościoła i Stolicy
[Świętej], o rozkwit dzieł katolickich.
Natomiast nierzadkim jest rozbrat między słowem i czynem,
między życiem prywatnym i publicznym;
nierzadkim jest w domach katolickich pogańskie iście
wychowanie dzieci; nierzadkim jest lekceważenie Kościoła i jego sług, a
szczególnie łamanie jego praw. 77
Najmilsi, ta niewierność w życiu religijnym, to jedna z głównych
chorób naszych, którą koniecznie uleczyć potrzeba; bo wiara nie mająca
ni korzeni ni owocu, to jest, nie oparta na gruntownej znajomości prawd
Bożych i na sumiennym spełnieniu wszystkich przykazań, nie jest ani
Bogu miła, ani duszy pożyteczna; nie zbawi ona jednostek, nie
podźwignie narodu.
Starajcież się tedy wszyscy o wiarę jasną, silną, czynną i nie tylko
sami żyjcie z wiary, ale wprowadzajcie to życie, o ile zdołacie, do rodzin
waszych i w serce społeczeństwa; jeżeli bowiem to serce bić będzie
tętnem wiary, jeżeli rodzina, szkoła, piśmiennictwo, nauka i wszystkie
sprawy publiczne przejęte będą duchem iście katolickim, błogo będzie
nam i błogo narodowi.
Nuże do pracy w tym kierunku, a zarazem do broni przeciw
dwóm zwłaszcza wrogom.
Oto młodzież dojrzalszą stara się zatruć pozytywizm, okryty
maską patriotyzmu, obiecując jej w zamian za wiarę dać światło dla
umysłu i zapewnić złotą erę narodowi.
Lecz ty, młodzieży droga, odtrąć tę pokusę, pomnąc, że nauka
bez Boga jest błędnym ognikiem, wiodącym na bagniska, że za
upadkiem wiary idzie zawsze skażenie ducha narodowego, że nie masz
zbawienia dla narodu, jedno w wierności dla Kościoła i Stolicy Świętej.
A wy rodzice i sternicy wychowania, patrzcie, by z winy waszej
nie zmarniało młode pokolenie.
Równocześnie do warstw niższych wdziera się antyreligijny
socjalizm, obiecując im niebo na ziemi, byle tylko wyrzekły się Boga i
Jego zakonu [(prawa)].
Nie wierzcie mu, bracia robotnicy, inaczej zamiast nieba,
znaleźlibyście piekło w życiu i piekło po śmierci; raczej łączcie się w
stowarzyszenia katolickie, na obronę swej wiary i na poprawę swej doli. 78
Wy zaś ludzie wielkiego serca, tak mężczyźni jak i niewiasty,
zbliżajcie się z miłością świętą w duszy do braci niższej i uboższej, by jej
nieść światło, chleb, ulgę, a przede wszystkim Boga, by dla niej tworzyć
dobre towarzystwa, zakłady, czytelnie, – słowem, by rozwijać większą
niż dotąd działalność na polu społecznym i dobroczynnym.
I czegóż jeszcze żąda od nas Królowa Niebieska?
Oto porzucenia ulubionych wad narodowych. W społeczeństwie
polskim jest znaczny zasób dobrego, ale są też wady szkodliwe. Strzec
się trzeba mianowicie tej lekkomyślności i miękkości, co się objawia jako
zamiłowanie zabaw, próżnowania, karciarstwa i zbytku, a posuwa się u
niektórych aż do szalonego marnotrawstwa, do frymarczenia ziemią
ojczystą i czcią narodową, aż do nurzania się w bagnie pijaństwa,
rozpusty czy oszustwa.
Strzec się trzeba lenistwa ducha, które ugania się za tym, co
chwilowo błyszczy i bawi, ucieka zaś przed pracą twardszą i dłuższą, a
nieraz porzuca święte obowiązki, i wskutek czego niemało wśród nas
meteorów, złudnym jaśniejących blaskiem, a niezbyt wiele gwiazd
stałych, które by przybite do codziennego obowiązku, jakby do
sklepienia niebios, świeciły trwale Bogu na chwałę, ludziom na pożytek.
Strzec się trzeba małodusznej niestałości, która sprawia, że serce
polskie łatwo się zapala, a wtenczas, niby wulkan, miota z siebie
płomienie, lecz łatwo także stygnie, a nawet ścina się mrozem
zniechęcenia.
Strzec się trzeba szczególnie tych wad najzgubniejszych, które
zrodzone w wiekach anarchii a może klęsk, nie zatonęły, bo i dziś umysł
polski, jak koń niesforny, niemile znosi wędzidło, niechętnie poddaje się
władzy, niełatwo uznaje nad sobą powagę i wyższość i nie skorym jest
do pracy zgodnej i wytrwałej.
Stąd to pochodzi to rozbijanie się najlepszych nieraz dzieł i
przedsięwzięć, – stąd to dzielenie się na wrogie obozy, – stąd to 79
poniewieranie ludzi zasłużonych, dlatego tylko, że do innego należą
stronnictwa, – stąd te smutne i gorszące waśnie, w których często nie
idzie o dobro kraju, ale o zadowolenie miłości własnej lub o zwycięstwo
swego obozu.
Wszystkich tych wad, „a szczególnie niekarności i niezgody”
pozbyć się nam trzeba, jeżeli chcemy naprawić błędy przeszłości i
zbudować gmach zbożny a trwały; toż niech każdy słucha słów
przestrogi: mniej blichtru i złudzeń, a więcej prawdy i rozumu; mniej
folgowania żądzom i gnuśności, a więcej zaparcia się i pracy; mniej
płochości i życia nad stan, a więcej przezorności, trzeźwości i
oszczędności; mniej drażliwości i zniechęceń, a więcej wyrozumienia i
hartu; mniej uczuć przelotnych, a więcej zasad i charakterów, – mniej
słów pięknych, a więcej czynów i ofiar, mniej troski o siebie, a więcej
poświęcenia się dla chwały Boga, dobra Kościoła, pożytku Ojczyzny.
I czegóż wreszcie od nas żąda Królowa Niebieska?
Oto gorętszego zapału w Jej służbie. Dawniej wszystkie stany
służyły chętnie swej Królowej, ale w wieku XVIII i XIX pod mroźnym
powiewem obojętności religijnej nastąpiło pewne oziębienie w
warstwach wyższych i wykształconych, wskutek czego niektóre praktyki
pobożne, pierw wszystkim drogie, poszły tu i ówdzie w poniewierkę.
Dziś objawia się zwrot ku lepszemu, ale czy u wszystkich i na
długo? Odżyły też na nowo Sodalicje Mariańskie, a ich to głównym
dziełem kongres obecny; ale są one jeszcze rzadkie i słabe; toż dążyć nam
trzeba do tego, by warstwy niższe związać bractwami, wykształcone zaś,
a zwłaszcza młodzież dojrzalszą wciągnąć do Sodalicyj.
Najmilsi, jeżeli dobrze życzycie sobie, bądźcie wszyscy gorącymi
miłośnikami Bogarodzicy i czcijcie Ją po staremu, jak niegdyś
przodkowie wasi. Jeżeli dobrze życzycie rodzinom swoim,
wprowadzajcie do nich bojaźń Bożą i cześć Niepokalanej Dziewicy. 80
Jeżeli dobrze życzycie narodowi całemu, przyczyniajcie się
wedle sił, by on był zawsze wiernym sługą Bożym, uległym poddanym
Królowej Niebieskiej, dobrym synem Kościoła i Stolicy Świętej.
O módlmy się wszyscy gorąco, aby od nas, od naszych rodzin,
od naszego narodu i wszystkich narodów i wieków chwała była Bogu w
Trójcy Świętej Jedynemu i cześć Bogarodzicy!
Módlmy się, by w wieku XX za przyczyną Najświętszej Panny
nowe przybyły nam cuda i nowe koronacje Jej obrazów!
Módlmy się, by stara Jej stolica w Poczajowie odzyskaną została
dla Kościoła i by tam odżyła Unia święta, przemocą i zdradą zgładzona!
Módlmy się, aby święto N. Panny, Królowej Korony Polskiej, za
łaską Stolicy Świętej zaprowadzone zostało w naszych diecezjach!
Módlmy się, aby Bóg pobłogosławił temu kongresowi i przezeń
rozkrzewił cześć Niepokalanej!
O, módl się o to cały narodzie Polski, a zapewniam Cię Jej
imieniem, że gdy wszystkie twe syny i córki stać będą mocno przy Jej
tronie, gdy znikną wśród ciebie dawne grzechy, ustąpią stare niezgody,
przyspieszy się godzina miłosierdzia Pańskiego.
Ty zaś Najświętsza Panno, Królowo Polski, Litwy i Rusi, królujże
nam do końca wieków, Ty w narodzie Twoim utrzymuj wiarę i dobry
obyczaj, rozpalaj pobożność, hartuj męstwo.
Ty mu wypraszaj u Boga przyjęcie pokuty i skrócenie kary. Ty
módl się i dzisiaj do Króla wieków i Władcy narodów: Przepuść, Panie,
przepuść ludowi mojemu. A wzajem odbieraj od wszystkich jego synów
i córek cześć, uległość i miłość; niech Imię Twoje jaśnieje na wieżycach
naszych miast i wiosek, na szczytach naszych gór, na falach naszych
rzek, na wszystkich domach i na wszystkich sercach polskich. Amen!
Święty Bp Józef Sebastian Pelczar