Lepszą rzeczą jest modlić się, niż rozmyślać
Niektóre dusze pobożne dużo obracają czasu na czytanie i rozmyślanie, a
mało starają się modlić. Nie ulega wątpliwości, że czytanie duchowne i
rozważanie prawd wiecznych jest rzeczą bardzo pożyteczną, ale o wiele
pożyteczniejszą, mówi św. Augustyn (1), jest modlić się. Kiedy czytamy i
rozmyślamy, zastanawiamy się nad swymi obowiązkami, a kiedy się modlimy,
otrzymujemy łaskę do ich wykonania. Na co się przyda znać swe obowiązki, a
potem ich nie spełniać? Chyba na to, byśmy większą winę zaciągnęli przed
Bogiem! Czytajmy i rozmyślajmy, ile się nam tylko podoba, a nigdy nie
spełnimy swych obowiązków, jeżeli nie poprosimy Boga, by nam dopomógł je
wykonać.
I dlatego to, zauważa św. Izydor (2), szatan nigdy nie stara się tak sprawiać
nam roztargnienia myślami o troskach doczesnych, jak kiedy spostrzeże, że się
modlimy i prosimy o łaski. Dlaczego? Bo widzi ten wróg, że w żadnym innym
czasie nie zyskujemy tyle skarbów niebieskich, jak kiedy się modlimy.
Największym owocem modlitwy myślnej jest to, że prosimy Boga o łaski
potrzebne do wytrwania i do zbawienia wiecznego. I z tego właśnie powodu
głównie modlitwa myślna jest moralnie konieczna dla duszy, aby się mogła
utrzymać w łasce Bożej. Jeśli się bowiem dusza nie będzie starała w czasie
rozmyślania prosić o łaski potrzebne do wytrwania, to nie będzie się o to
modliła i kiedy indziej. Bez rozmyślania bowiem nie przyjdzie jej na myśl
prosić o nie a nawet nie pomyśli, że powinna o nie prosić! Przeciwnie, kto
codziennie rozmyśla, dobrze pozna potrzeby swej duszy, niebezpieczeństwa w
jakich się znajduje, i że koniecznie powinien się modlić: wskutek tego będzie się
modlił i otrzyma łaski, które mu dopomogą wytrwać i zbawić się. O. Segneri
opowiada o sobie, że z początku więcej zwracał uwagi podczas rozmyślania,
aby wzbudzać różne uczucia; ale kiedy później poznał, jak konieczna i
niezmiernie pożyteczna jest modlitwa, odtąd większą część rozmyślania obracał
na modlitwę.
Jako pisklę jaskółcze, tak będę wołał, mówił pobożny król Ezechiasz (Iz.
38, 14). Pisklęta jaskółcze piskiem proszą matkę o pomoc i pokarm.
Tak
powinniśmy wszyscy robić, jeśli chcemy się utrzymać przy życiu łaski;
powinniśmy zawsze wołać i prosić Boga o pomoc, aby uniknąć śmierci grzechu
i postąpić w miłości. Opowiada O. Rodrycjusz, że starzy ojcowie, którzy byli
pierwszymi naszymi mistrzami duchownymi, zebrali się raz na naradę, aby się
zastanowić, jakie ćwiczenie jest najbardziej konieczne i najpożyteczniejsze do
zbawienia wiecznego; i rozstrzygnęli, że takim ćwiczeniem jest powtarzać
często tę krótką modlitwę Dawida: Boże, wejrzyj ku wspomożeniu memu.
To –
według Kasjana – powinien czynić każdy, kto się chce zbawić. Powinien
ustawicznie wołać: Boże mój, wspomóż mię; Boże mój, wspomóż mię. To
powinniśmy powtarzać od pierwszej chwili, gdy się rano przebudzimy, i później
we wszystkich naszych potrzebach i zajęciach tak duchownych jak i
doczesnych, a zwłaszcza wtedy, gdy nas trapi jaka pokusa lub żądza. Św.
Bonawentura (3) twierdzi, że zawsze prędzej można otrzymać łaskę jedną krótką
modlitwą, niż wielu innymi dobrymi uczynkami. A św. Ambroży (4) dodaje, że
kto się modli, już tej samej chwili otrzymuje; modlić się bowiem, to tyle, co być
wysłuchanym. Stąd św. Jan Chryzostom (5) pisze, że nie ma potężniejszego
człowieka nad tego, który się modli; albowiem modlący się staje się
uczestnikiem potęgi Bożej. Aby dojść do doskonałości – mawiał św. Bernard (6)
– potrzeba rozmyślania i modlitwy; na rozmyślaniu widzimy czego nam brakuje
a modlitwą wyjednywamy sobie czego potrzebujemy.
Słowem, bez modlitwy bardzo trudno, owszem – jak widzieliśmy –
według zwyczajnej Opatrzności Bożej niemożliwą jest rzeczą zbawić się; ale z
modlitwą jest to rzeczą pewną i bardzo łatwą. Nie jest koniecznym, aby się
zbawić, iść między niewiernych i oddać swe życie; nie jest konieczną rzeczą
udać się na pustynię i żywić się korzonkami. Czego potrzeba, aby się zbawić?
Powtarzać: Boże mój, wspomóż mię; Panie ratuj mię, zmiłuj się nade mną. Czy
jest co łatwiejszego nad to? A to wystarczy, byśmy się mogli zbawić, jeżeli to w
czyn wprowadzimy. Św. Wawrzyniec Justyniani upomina nas, byśmy się starali
modlić się przynajmniej na początku każdej czynności. A Kasjan świadczy, że
starzy ojcowie zachęcali, aby się do Boga uciekać głównie krótkimi lecz
częstymi modlitewkami. Niech nikt nie lekceważy sobie swej modlitwy –
mawiał znowu św. Bernard (1) – bo Bóg ją ceni i daje nam wskutek niej albo to,
o co prosimy, albo co uważa dla nas za pożyteczniejsze. I pamiętajmy, że, jeśli
się nie modlimy, nie będziemy mieli żadnej wymówki, ponieważ każdemu Bóg
dał łaskę modlitwy; w naszej mocy jest modlić się, kiedy tylko chcemy, jak
mówił o sobie Dawid: Przy mnie modlitwa do Boga żywota mego: powiem
Bogu: Tyś mój obrońca (Ps. 41, 9. 10). O tym pomówimy dłużej w drugiej
części, w której wyłożę dostatecznie, że Bóg każdemu daje łaskę modlitwy, aby
przez nią mógł otrzymać następnie wszystkie łaski, i to nawet obfite, do
zachowania przykazań Bożych i do wytrwania aż do śmierci. Na razie mówię
tyle, że jeśli się nie zbawimy, nasza tylko będzie w tym wina; potępimy się tylko
dlatego, żeśmy się nie modlili.
ŚW. ALFONS MARIA LIGUORI
Doktor Kościoła, Założyciel Zgromadzenia Redemptorystów