Ku czci św. Józefa Oblubieńca Maryi i Żywiciela

Chrystusa Pana

 

Św. Józef jest obok Najświętszej Panny i

Bogarodzicy Maryi najbardziej rodzimym i

najpowszechniej czczonym Świętym; był

bowiem Oblubieńcem Maryi i Żywicielem

Chrystusa Pana.

 

W tych obu powołaniach i

tytułach zawiera się jego cała chwała.

Jak inni Święci w Nowym Zakonie, tak

osobliwie św. Józef obierany był w

chrześcijaństwie dość często Patronem; jest on

patronem stanu rękodzielniczego,

umierających, rodziny chrześcijańskiej i

Kościoła św. Dla swego wybranego

stanowiska i uprzywilejowanego stosunku do

Najświętszej Rodziny uchodzi on za wzór i

obrońcę rodziny chrześcijańskiej, jako też za Patrona Kościoła św. tj. wielkiej rodziny

Bożej zjednoczonego na ziemi chrześcijaństwa.

 

 

Od dziatwy odbiera on cześć jako żywiciel i opiekun Boskiego Dzieciątka, dla młodzieży

jest wzorem dla swej czystości i dziewiczości, dla małżonków ozdobą i przykładem

pożycia małżeńskiego. Jako opiekuna i patrona sierót przedstawiają go z Dzieciątkiem

Jezus na rękach otoczonego dziatwą, zwracającą ku niemu z ufnością swe oblicza.

 

 

W skromnym rzemieślniku św. Józefie, niepozornym wobec świata, ale tak wielce

uzacnionym wobec Boga, czuje się stan rękodzielniczy wywyższonym i uszlachetnionym.

Stąd poszło, że rozliczne zawody pracownicze zdają się ze sobą współubiegać, by oddać

się w opiekę tego św. Patrona i wyjednać sobie jego potężne orędownictwo u Boga.

 

 

Najświętsza Panna Maryja i św. Józef powitali niegdyś w Betlejem Zbawiciela świata

imieniem całego rodzaju ludzkiego i oni pierwsi złożyli Mu dzięki całego świata, Jego

narodzeniem tak wielce uszczęśliwionego; oni też pierwsi oddali Boskiemu Zbawicielowi

radośnie swe posługi. Św. Józef występuje tu jako przedstawiciel i wzór cnót wielkich:

wiary, miłości i czci głębokiej. Jako po Najświętszej Bogarodzicy najdostojniejsza

osobistość między wybrańcami nieba jednoczy św. Józef w obrazowych przedstawieniach

wysoką godność z głęboką pokorą.

 

 

Przy urządzaniu żłóbka dają mu zwyczajnie postawę pochyloną lub klęczącą w kornej 12

Kiedy Herod postanowił zabić niewinne niemowlęta w Betlejem, a Anioł Pański polecił

św. Józefowi uciekać z Dzieciątkiem i Jego Matką do Egiptu, zaraz jeszcze tej samej nocy

spełnia on twardy rozkaz, czym podaje przykład posłuszeństwa i poddania się świętej

woli Boga.

 

Żywiciel Jezusa wiódł Pana przez pustynię do Egiptu i wedle św. Hilarego

przedobraża św. apostołów, którym przypadł również urząd Panu torować drogę i Jego

naukę zanieść po dalekie kraje.

 

 

Było to wolą Bożą, by Zbawiciel, uchodząc już jako drobna dziecina do obcej ziemi,

nauczył nas własnym przykładem, że na ziemi jesteśmy tylko pielgrzymami i

przychodniami, którzy nie mają stałego osiedla.

O ucieczce do Egiptu przechowały się już w starożytności i dostały się do naszych czasów

w utworach poetyckich wielu narodów niektóre miłe legendy, które opowiadają, jak to

pustynia przemieniła się przed uchodźcami w żyzny łan zboża ; jak zginały się w

pokłonie drzewa; jak u granic Egiptu, gdzie rosną róże jerychońskie, dziecię rabusia

(późniejszy dobry łotr Dyzmas) zostało przez Boskie Dzieciątko zleczone z trądu; jak

bożyszcza pogańskie wobec mimo przechodzącego Zbawiciela świata w proch się

rozsypały itd. Sztuka średniowieczna z upodobaniem zajmowała się przedstawieniem tak

zwanego spoczynku w Egipcie: oto trzy osoby tworzące świętą Rodzinę odpoczywają

pośród oazy pod cieniem palmy – a aniołowie adorują Dziecię spoczywające na łonie

Matki.

 

Pobożność chrześcijańska rozważa chętnie ukryte życie świętej Rodziny w Nazarecie,

podziwia z zachwytem jej rozliczne cnoty, a w szczególności pokorę św. Józefa. W

pochodzie czasu zaćmił się i zagasł blask królewskiego rodu Dawidowego; jego

potomkowie popadli w niepamięć i w takie ubóstwo, iż musieli pracą rąk własnych

zarabiać na środki do utrzymania życia.

 

Także św. Józef, chociaż pochodził od wielkiego króla i oświeconego patriarchy, był

wedle tajemniczego zrządzenia Bożego pozbawiony dóbr doczesnych i przysparzał sobie

jako cieśla chleb codzienny. Tym bogatszym natomiast był on w pobożności i cnocie; był

bowiem – jak głosi Ewangelia – „mężem sprawiedliwym”. Z wielką pieczołowitością,

czcią i miłością, pielęgnował i chronił Boskie Dziecię i Najświętszą Dziewicę. Wzrastając

ciągle w świętości dopełniał swego dzieła codziennego i swego wzniosłego zawodu

życiowego.

 

 

Na wizerunkach ma św. Józef jako cieśla przy sobie, przy warsztacie Zbawiciela, który

mu pomaga; jego godłami są wtedy siekiera, piła i miernik. Wyraz łaciński „faber” (Mt. 13,

55) oznacza rękodzielnika obrabiającego drzewo, metal lub kamień. Tak samo tłumaczy

się greckie słowo „tekton”, zwyczajnie jednak określa ono samego cieślę.

Czcigodna Katarzyna Emmerich oglądała w widzeniu św. Józefa sporządzającego z

pasków drzewnych maty, które służyły na Wschodzie we wnętrzu domów jako ściany 13

ruchome. Wedle św. Justyna Męczennika wytwarzał św. Józef jarzma i pługi a Pan Jezus

przy tym mu pomagał.

 

Kiedy sofista Libaniusz, który sobie wiele obiecywał po

zwycięstwie Juliana Apostaty, zapytał raz chrześcijanina, czym wedle jego mniemania

zajmuje się teraz Syn cieśli, ten dał mu taką odpowiedź: Stwórca wszechrzeczy, którego ty

zowiesz synem cieśli, sporządza właśnie teraz trumnę dla Juliana. I rzeczywiście. Julian umarł

w kilka dni później, jak o tym zapisali Teodoret i Sozomenus.

 

Zbawiciel poddany był św. Józefowi w życiu swym doczesnym, o tym świadczy

Ewangelia (Łk. 2, 51). Chrystus Pan żył w ukryciu i zaciszu, by nam zalecić korzyści życia

odosobnionego i cichego, by nas pouczyć, że nie na tym zależy, byśmy dokonali w życiu

czegoś nadzwyczajnego, lecz byśmy wśród wszelakich warunków, w jakich żyjemy, w

zawodzie poruczonym nam od Boga spełniać umieli wolę Bożą.

 

 

Z tego ukrytego i cichego życia w Nazarecie wychodzi Chrystus Pan tylko wtedy, gdy ma

z Maryją i Józefem wziąć udział w modlitewnym pochodzie i powszechnym

nabożeństwie pielgrzymów do Jerozolimy. Ten, który później zapewnił: Gdzie są dwaj albo

trzej zgromadzeni w imię moje, tamem jest w pośrodku nich (Mt. 18, 20), kroczy skromnie

między pątnikami.

 

 

Ta pielgrzymka Chrystusowa z Maryją i Józefem do świątyni jerozolimskiej (Łk. 2) ma

bardzo ważne znaczenie. Stary Zakon trwa jeszcze w swym pełnym życiu. Święto Paschy

rozpoczyna się w całym kraju, jego blask rzuca jasne promienie, radość napełnia

wszystkie serca. Doliny i pagórki, drogi i ścieżki ożywione są krokami pielgrzymów,

którzy śpiewając psalmy wstępują ku świętemu miastu. W pośrodku tego ożywionego

pochodu kroczy Zbawiciel; na Niego wskazują prorocy; samo święto przedobraża Jego

posłannictwo.

 

 

Wstępuje na dziedzinę swej kiedyś działalności i męki; na tej od wieków uświęconej

ziemi dokona zbawienia ludzi. Wchodzi w krużganki świątyni, gdzie najwybitniejsi

nauczyciele ludu żydowskiego odbywali swe posiedzenia i wykłady. Stary i Nowy Zakon

zetknęły się; miało to wrażenie, jak gdyby z jednej strony zaglądał księżyc w pełni przez

okna świątyni, a z drugiej wdzierały się pierwsze promienie słońca: święta godzina

przejścia zmierzchu w blask.

 

 

Od powrotu z Egiptu aż do chrztu Chrystusa Pana Ewangelie nic nie podają, jak tylko

wspomniane już sprawozdanie z pielgrzymki świętej Rodziny do Jerozolimy. Ale jak

cenne i pouczające jest to krótkie sprawozdanie! Jakże w nim występuje wyraźnie także

godność św. Józefa! Odwieczne Słowo wypowiada jawnie światu swe ludzkie słowa.

Najświętsza Panna i św. Józef szukali Chrystusa Pana żałośnie. Nader bolesna była dla

nich choćby chwilowa rozłąka od młodzieniaszka, który był ich najwyższym i jedynym

dobrem, ich pociechą i uszczęśliwieniem, ceną zbawienia i klejnotem całego świata. 

 

 

Zbawiciel występuje w tym wydarzeniu jako pierwowzór młodzieży: był im poddany… i

pomnażał się w mądrości i w leciech i w łasce u Boga i u ludzi (Łk. 2, 51. 52). Oto jest określenie,

które w swej wszechstronności i głębi zajmuje w Piśmie św. pierwszorzędne miejsce; to

jest Ewangelia dorastającej młodzieży. W tych niewielu słowach mieści się więcej, niżby

to liczne księgi zdołały pomieścić.

On był im poddany. Na nich opiera się również wiara w moc pośrednictwa i orędownictwa

św. Józefa. Godne uwagi są w szczególności słowa, którymi św. Teresa w swej

autobiografii zachęca do ufności i czci względem świętego Żywiciela i Opiekuna

Chrystusowego: Zdaje się – tak ona pisze – jakoby Pan Bóg dał innym Świętym moc niesienia

ludziom pomocy tylko w pewnych ścisłych potrzebach; św. Józef przeciwnie – jak uczy

doświadczenie – otrzymał możność pomagania ludziom we wszelakich warunkach.

 

Przez to

pozwolił nam Pan Bóg zrozumieć, że jak on tu na ziemi był we wszystkich sprawach posłusznym,

tak Pan Bóg gotów jest w niebie wszystkim jego prośbom i życzeniom zadośćuczynić.

Bolandyści zapisali dużo cudów, które stały się za jego wstawiennictwem. Do niego też

zwykło się odnosić słowa, które niegdyś zastosował Faraon do egipskiego Józefa: Idźcie do

Józefa!

Prawdopodobnie umarł św. Józef już przed publicznym wystąpieniem Chrystusa Pana.

 

 

Zanim Zbawiciel rozpoczął swe posłannictwo, wierny Jego opiekun spełnił już swe

zadanie, ustąpił przeto szczęśliwie z życia doczesnego w obecności Pana i Jego Matki.

Jego zejście jest przykładem śmierci bogobojnej; imię jego włączono do litanii Ordo

commendationis animae (Obrzęd polecenia duszy Bogu), zaczem wzywa się jego imienia o

łaskę dobrej śmierci jako patrona umierających.

Czczą go również jako patrona rękodzielnicy, a zwłaszcza cieśle i stolarze, zamieszczając

jako swe godło narzędzia błękitne w złotym polu i obraz św. Józefa na sztandarach.

 

Mają go także za patrona architekci i inżynierowie obok św. Maurycego, Jerzego i Barbary.

Poszło to stąd, że św. Józef był od dawna patronem cieśli, a ponieważ inżynierowie przy

budowie mostów i szańców spełniają podobną cieślom pracę, przeto też uciekają się pod

tenże sam patronat. Pod imieniem i opieką św. Józefa pozostają też niektóre

zgromadzenia religijne, zajmujące się wychowaniem młodzieży i pielęgnowaniem

chorych (Józefitki), gdyż cnoty jego są dla nich wzorem do należytego spełnienia

podjętego powołania. Św. Franciszek Salezy obrał św. Józefa za patrona zakonu

Nawiedzenia Maryi (Wizytki).

 

W nowszej dobie polecili papieże św. Józefa jako patrona św. Kościoła Chrystusowego i

poszczególnych świątyń Pańskich. Że to się dawniej nie praktykowało, a nawet obecnie

dość rzadko świątynie mają go za Patrona, tym się da wytłumaczyć, iż zwyczaj kościelny

daje w tytułach kościołów pierwszeństwo świętym męczennikom, gdyż z uroczystością poświęcenia kościoła łączy się zwyczajnie przeniesienie i złożenie relikwij obranego

Patrona.

 

Odznaką św. Józefa na obrazach kościelnych jest kwitnąca laska, lilia, palma. Kwitnąca

laska przypomina legendę, że jak niegdyś Aaron powołany został do kapłaństwa, tak św.

Józef przez znak cudownie rozkwitniętej laski suchej obrany został za Oblubieńca

Najświętszej Panny; lilia jest zarazem godłem dziewictwa, oznacza też łaskę i chwałę;

Chrystus Pan jako Sędzia świata ma w prawicy lilię. Symbol lilii w ręku św. Józefa

oznacza przeto jego niewinność i czystość serca, dla których powołany został na opiekuna

 

Chrystusowego i Oblubieńca Najświętszej Panny; ponadto wskazuje łaskę i chwałę, którą

znalazł w nagrodę swej wierności. Na starych obrazach stoi obok św. Józefa drzewo

palmowe; jest to przedstawienie oznaczające znajomość Pisma św. W Ewangelii otrzymał

Opiekun Chrystusowy zaszczytne miano „Sprawiedliwy”, zaś w Psalmie 91 czytamy:

„Sprawiedliwy zakwitnie jako palma” (Justus ut palma florebit).

Źródło: Ks. Alojzy Jougan