Kim jest Bóg?
Ciemności coraz
bardziej rzedły, a światło
coraz obficiej wlewało swe
promienie przez szyby
wagonu na linii Grodno –
Białystok – Warszawa.
Za
towarzyszów podróży
miałem tym razem trzech
żydów, dosyć
inteligentnych. Tylko po
szwargotaniu rozpoznać ich
było można. Wszczęła się
rozmowa o religii i Bogu.
Istnienie pierwszej
przyczyny wszechrzeczy
uznawali wszyscy.
– czym jednak jest ten Pan Bóg, pierwsza przyczyna, spytałem.
– Moim zdaniem – odparł jeden z nich, którego policzki i
odzienie kazały wnosić o wcale wygodnym stanie
materialnym – Bóg to jest ta cała natura.
– To być nie może.– A dlaczego?
Z tego prostego powodu, że przyczyna istnieje przed
skutkiem, więc skutek jako zaczynający swe istnienie później,
nie może być tem samem co przyczyna, ale musi być od niej
realnie różny; otóż natura, przyroda jest skutkiem, dlatego nie
może być zarazem przyczyną.
– Siły przyrody możemy przecież nazwać Bogiem.
– I to nie, bo i te siły są skutkiem.
– Po czym my możemy poznać, że te siły są skutki a nie
pierwszą przyczyną.
– Bo są skończone.
– Więc pierwsza przyczyna musi być nieskończona?
– Bez wątpienia.
– Dlaczego?
– Cokolwiek istnieje musi mieć jakąś rację bytu, tak też i
granice w istnieniu muszą mieć swoje „dlaczego”.
Otóż w
istocie, która jest pierwszą przyczyną nie może być racji
(dlaczego) dla granic, bo skądżesz by one mogły pochodzić?
Albo z zewnątrz, albo też z wewnątrz tej pierwszej przyczyny.
Nie z wewnątrz, bo przecież naprzód trzeba by istnieć, aby coś
działać więc i ograniczać, kiedy zaś owa pierwsza przyczyna
istnieje, już jest albo ograniczona albo nie. Sama nie może
nakreślić granic swej istocie.
Ani też z zewnątrz takie
ograniczenie przyjść nie mogło, bo inaczej już ta przyczyna nie
byłaby pierwszą. Więc ani z wewnątrz ani z zewnątrz nie może być racji dla granic, więc tych granic być nie może;
przyczyna więc ta pierwsza musi być nieskończoną. Wszystko,
na czym wyciśnięte jest piętno granic, nie może być tą
pierwszą przyczyną wszechrzeczy; a przecież i siły przyrody
działają wedle praw, dających się ująć w ścisłe matematyczne
formułki, poza które już ich siłą nie sięga.
– O Bogu zresztą niewiele możemy wiedzieć.
– Owszem, nie możemy wprawdzie zgłębić Jego istoty i Jego
doskonałości, bo Bóg jest istotą nieskończoną, a nasza głowa
ma granice i wchodzi w czapkę albo kapelusz, ale wiele o
Panu Bogu wiedzieć możemy.
– Na przykład?
– Naprzód widzimy celową budowę członków w ciele ludzkim
i zwierzęcym, części w roślinach i w ogóle z góry obmyśloną
harmonię we wszechświecie. Istota więc, która to wszystko
powołała do bytu musi mieć rozum, musi być osobą.
Następnie cokolwiek jest w skutku musi w jakiś i to
doskonalszy sposób być w przyczynie. Weźmy malarza. Nie
daje on ze siebie obrazowi ni farby, ni płótna; to wszystko
bierze z zewnątrz. Co jednak daje tj. kształty; to musi mieć w
sobie. Musiał on naprzód wyobrazić sobie ten obraz zanim
wziął pędzel do ręki; wedle wzoru też, utworzonego w umyśle
i we fantazji, maluje. Lecz Pan Bóg nie brał niczego z zewnątrz;
On jako pierwsza przyczyna wywiódł swe twory z nicości, dał
im wszystko, wszystkie więc doskonałości stworzeń i w Nim
być muszą tylko w sposób, jako to przedtem zaznaczyłem,nieskończenie doskonały, bo w Nim granic być nie może.
Słuchali z zajęciem, więc rozmowa toczyła się dalej o
Mesjaszu, odkupieniu i celu człowieka.
„Rycerz Niepokalanej” [1923] – Święty Maksymilian Maria Kolbe