Błogosławiony o. Honorat Koźmiński

 

Wacław Koźmiński miał szczęście – urodził się w nieźle sytuowanej rodzinie, w roku 1829; był to czas kiedy Polska była rozerwana między trzech zaborców, czas bardzo niespokojny z powodu zrywów niepodległościowych i ciągłych represji ze strony okupantów.

Matka Wacława – Aleksandra – dbała o dom i dobre wychowanie swoich dzieci, jego ojciec, Stefan, był nadzorcą budowlanym, miał więc znajomości i pieniądze.

Dzięki temu Wacław po ukończeniu szkoły podstawowej w Białej Podlaskiej mógł rozpocząć naukę w płockim gimnazjum.

Zamieszkał na stancji.

Wychowany w wierzącej rodzinie, z zaszczepionym chrześcijańskim systemem wartości młody Wacław staje w obliczu samodzielnego życia, z dala od rodziców.

W tym czasie w Królestwie Polskim działa wiele kółek samokształceniowych.

Gromadziły one dużą liczbą gimnazjalnej młodzieży.

W czasie spotkań poznawano zakazaną literaturę, m.in. Mickiewicza, również dzieła historyczne.

Kółka takie kształtowały w młodych umysłach nie tylko patriotyczne uczucia – często czytano również dzieła wolnomyślicieli, materialistów czy ateistów.

Młodzi ludzie szybko nasiąkali tego typu światopoglądem.

Również Wacław, który obracał się w środowiskach tego typu kółek, zaczyna myśleć w nowy sposób.

Traci wiarę, wyrzeka się Boga.

Mało tego, jako zdeklarowany ateista walczy z wierzącymi, odwodzi innych od wiary.

Jeżeli zachodził do kościoła, to tylko po to, by – jak sam po latach powie – bluźnić Bogu i obrażać Go.

„Jeśli się nawrócę, naplujcie mi w oczy!” – krzyczał, szydząc z wierzących (Notatnik duchowy, str. 546).

Narasta w nim nienawiść do Boga, wyśmiewa świętych.

Czas buntu Wacława zbiega się z rozpoczęciem architektonicznych studiów w Warszawie oraz śmiercią jego ojca.

Koźmiński miał przejąć po ojcu posadę okręgowego budowniczego, w obliczu śmierci ojca staje się to praktycznie nieosiągalne.

Wacław pozostaje więc w beznadziejnej sytuacji – kompletny kryzys wiary oraz bunt przeciwko Bogu i wyniesionej z domu wierze, utrata ojca, a więc jednocześnie nadziei na sensowne zarobki w pracowni architektonicznej po studiach.

W kwietniu 1846 Koźmiński zostaje aresztowany.

Dlaczego?

Tego właściwie nie wiadomo.

Carska policja rozpoczęła masowe aresztowania inteligencji z obawy przed rozpoczęciem powstania.

Do więzienia zresztą nie było trudno trafić – wystarczył cień podejrzeń, a lądowało się w najcięższym areszcie.

Wacławowi nigdy nic nie udowodniono, nie przeszkodziło to jednak by znalazł się w X pawilonie Cytadeli w Warszawie – najcięższym ówczesnym więzieniu, przeznaczonym dla więźniów z wyrokiem śmierci.

Warunki były nieludzkie – cela miała wymiary kilka na kilka kroków, miała małe okienko pod sufitem.

Więzień był poddawany brutalnym przesłuchaniom, oprócz tego cierpiał głód, przechodził wiele chorób.

11 miesięcy spędzonych w Cytadeli to przełomowy okres w życiu wiary Wacława.

Religijny kryzys Koźmińskiego osiągnął szczyt.

Z pewnością wpłynęły na to aresztowanie, które właściwie oznaczało wyrok śmierci, w najlepszym przypadku dożywocie lub zsyłkę w głąb Rosji, brak nadziei, załamanie.

Wacław wiele lat później tak opisze swój stan w czasie uwięzienia: „(…) gdy byłem uwięziony, trwałem w uporze, a gdy mnie ściślej zamknięto, zamiast się upokorzyć, to wtedy wspomniałem Bogu, aby Mu wyrzuty robić, że mnie nie ratuje, (…) bluźniłem przeciw Bogu i w tym bluźnierstwie straciłem rozum, wpadłem w obłąkanie i trzy tygodnie w przeraźliwych krzykach dzień i noc zostawałem.

Więc byłem już w paszczęce szatana, który już był pewny swej zdobyczy.” (Notatnik duchowy, str. 546 – 547).

Prawdopodobnie młody więzień był trawiony bardzo wysoką, wyniszczającą, gorączką, być może był to początek tyfusu.

Dochodziła do tego rzeczywistość wielkiej walki duchowej, którą toczył Koźmiński.

Ostatnie słowa przed utraceniem przytomności były wyrzutem człowieka rozgoryczonego i bezradnego: „Toś ty jest Bóg?!” (Notatnik duchowy, str. 209).

Po trzech tygodniach przez zastosowanie wstrząsu – „dano mi takie lekarstwo straszne, że albo śmierć, albo uzdrowienie miało nastąpić” (Notatnik duchowy, str. 547)

– wyprowadzono Wacława ze stanu gorączkowego otępienia.

W tym czasie matka Wacława przeprowadza się do Warszawy.

Mimo znajomości nie może w żaden sposób pomóc synowi.

Codziennie pojawia się pod bramą Cytadeli, żeby zdobyć choć strzępek informacji o swoim synu.

Słyszała opętańcze krzyki Wacława, lekarze stwierdzali, że ma chorobę psychiczną.

Aleksandra wbrew nadziei wierzy jednak, że jest możliwy ratunek dla jej syna – modli się o to nieustannie.

Dzień 15 VIII 1846 staje się przełomowym momentem w życiu Wacława.

Tego dnia Koźmiński doznaje tajemniczej wizji, powie wiele lat później, że Jezus przyszedł do jego celi i przyprowadził go do wiary, obdarował nowym życiem.

Wacław z walczącego ateisty staje się człowiekiem wierzącym.

Nie wiemy właściwie niczego więcej na temat tej tajemniczej wizji.

Kilka miesięcy później będzie miało jeszcze jedno nieprawdopodobne wydarzenie – Wacław zostaje uniewinniony i opuszcza więzienie.

Podobno po swoim nawróceniu rozmawiał z więźniami tylko na tematy związane z wiarą, w ten sposób został uznany za chorego psychicznie fanatyka i w konsekwencji wypuszczony na wolność.

Po wyjściu z więzienia rozpoczyna zupełnie nowe życie – wreszcie jest szczęśliwy, odnalazł i pokochał Boga, Którego kilka miesięcy wcześniej zawzięcie nienawidził.

Podejmuje na nowo przerwane aresztowaniem studia.

Prowadzi surowy tryb życia, głównie ze względu na brak sensowniejszych dochodów.

Wreszcie odczytuje w sobie powołanie, dzieje się to po spowiedzi u warszawskich kapucynów.

Od tej pory, pociągany głosem powołania, nie myśli o niczym innym, jak zostaniu zakonnikiem.

Rok czasu trwa duchowa walka i dokładne rozeznawanie powołania.

W wieku 19 lat, w roku 1848, rozpoczyna zakonną formację, przyjmuje imię Honorat.

Zakonne życie Honorata Koźmińskiego jest fascynującą historią człowieka, który bezgranicznie zaufał Bogu, który Boże wezwanie do świętości potraktował bardzo poważnie i konsekwentnie realizował swoje powołanie.

Jego droga była bardzo trudna – ojciec Honorat narzuca sobie bardzo surowy tryb życia, pracuje ok. 19 godzin na dobę, czas ma dokładnie zaplanowany.

Oddaje się duszpasterstwu.

Po skasowaniu przez władze carskie klasztoru warszawskiego wraz z braćmi przenosi się do Zakroczymia.

Nikt nie ma wątpliwości, że działania zaborców zmierzają do likwidacji wszelkich przejawów życia zakonnego na okupowanym terenie.

W Zakroczymiu Honorat rozpoczyna dzieło zakładania ukrytych zgromadzeń zakonnych – fenomenu w skali ówczesnego Kościoła.

Z Zakroczymia zakonnicy zostają znów przeniesieni – tym razem do Nowego Miasta nad Pilicą. 

Klasztor nowomiejski miał stać się grobem polskich kapucynów – władze zakazały przyjmować nowicjuszy, a w klasztorze pozostali już tylko starzy i schorowani bracia.

Mimo braku jakiejkolwiek nadziei na poprawę sytuacji – nie tracą wiary, pogody ducha.

Miejscem duszpasterskiej działalności Honorata staje się słynny konfesjonał-szafa.

Przez jego kratki kieruje ukrytymi zgromadzeniami, zakłada nowe, spowiada tysiące ludzi, którzy ściągają do niego nieraz z wielkich odległości.

Władze carskie nieustannie podejrzewają Honorata o wywrotową działalność, o kierowanie nielegalnymi stowarzyszeniami, stąd ciągłe rewizje i przesłuchania sędziwego zakonnika.

16 XII 1916, po 87 latach życia, z czego 68 w zakonie, ojciec Honorat odchodzi do Pana.

Umiera w opinii świętości …

 

PRZESŁANIE Z GIETRZWAŁDU 

(Źródło: Ojciec Honorat Koźmiński)

 

 

Chwała Jezusowi przez Maryję Niepokalanie Poczętą.

Venerunt… mater est. – Qia voluit habere per Mariam.

Evigilare… v. Evangelizo vobis gaudium magnum.

 

 

Ocknij się ziemio Polska, dolino łez i cierpień, kraju pokuty i doświadczeń, starodawne Królestwo Przenajświętszej Matki Zbawiciela,

 

 

a oglądaj te cuda, które ona miłosierna twoja Królowa zapomniana od Ciebie, lecz nie zapominająca o tobie, na krańcach dawnych granic twoich ku twej pociesze okazała.

 

 

Obudź się ludu Lechicki, bogobojny i religijny, narodzie rdzennie katolicki, wierny sługa Kościoła z poświęceniem własnych interesów służący sprawie Jego. 

 

 

„Quare sapere deprimeris.” 

Dlaczego leżysz tak długo snem zmorzony, kiedy woła na Ciebie twoja Ukochana i 

Miłościwa Matka, wskazując ci nowe posłannictwo twoje. Byłeś niegdyś dzielnym 

zapaśnikiem i bohaterskim rycerzem, dziś musisz być pokutnikiem wielkim, byłeś 

niegdyś przedmurzem Chrześcijaństwa, o które na próżno szczerbiły się miecze pogańskie, dziś masz być przedmurzem jego duchowym, o które ma się odbić zarówno 

prześladowanie otwartych nieprzyjaciół Kościoła jak obojętność z niedowiarstwem i zwątpieniem oziębłych i niewiernych synów Jego.

Oto jedyna Orędowniczka twoja, ta sama która niegdyś przewodniczyła ci w krwawych 

twoich zapasach w sprawie wiary dziś staje znowu na czele przed tobą i podaje ci inny 

oręż duchowy, którym nie tylko widzialne, ale i niewidzialne potęgi pokonać możesz, 

który samego Boga rozgniewanego zwycięża.

Obejmij okiem umysłu twego wszystkie poćwiartowane części dawnego ziemskie- go 

dziedzictwa twego i przypatrz się dobrze wnętrzu swojemu i obacz, co to nowego święci 

się u Ciebie, czy nie widzisz tego nowego życia, które wchodzi w członki twoje. Jak 

niegdyś na głos Jeremiasza proroka, wchodził duch w sterczące piszczele zmarłych i 

łączyły się jedno do drugiego, tak wszechpotężne słowo Niebieskiej Królowej wlewa 

powoli w martwe serca nasze ducha Bożego i łączy się jedno do drugiego i porozumiewa 

duchowo. 

Jak iskra elektryczna w jednej chwili obleci niezmierne obszary, drgnienia sprawiając 

wszędzie, tak głos naszej jedynej i ogólnej Matki obleciał wszystkie części doczesnego jej 

dziedzictwa i wstrząsnął wszystkimi sercami i przypomnieli sobie, że są jedną rodziną.

I jako każda Matka jednym zawołaniem ściąga zewsząd wszystkie swoje dziatki do 

swego boku, aby je przytulić i darami Opatrzności obdzielić lub wydać im swoje rozkazy, 

tak na odgłos zjawienia się tej Matki Niebieskiej na koniuszku ziemi naszej zbiegła się Jej 

dziatwa ze wszech stron, i spod różnej straży, i u nóg Jej znalazła się razem jak jeden 

człowiek, aby otrzymać Jej błogosławieństwo, aby korzystać z Jej łask i wysłuchać Jej 

rozkazów. Niedawno jeszcze uważałeś się jakoby już nieżyjący, jakby już nie lud (bo tak i 

Pismo Święte nazywa lud wybrany w rozproszeniu będący, non populus), a teraz na 

słowo Maryi poznałeś się jako jeden lud, nunc autem populus.

Niedawno zazdrosnym okiem spoglądałeś na inne narody, które Królowa wszystkich 

ludów nawiedzała łaskami, wzbudzając w nich stygnącą wiarę i ufność, i wzmacniając 

słabnące siły do przetrwania ciężkich doświadczeń teraz niech tobie wszyscy 

zazdroszczą, bo oto objawiła się na twojej ziemi Matka Boża, tak jak od wieków o tym nie 

słyszano, jak nikt by nie śmiał o tym pomyśleć. Słuchajcie, bracia ze krwi i języka, z ducha 

i wiary, bracia z Boga wspólnego Ojca i w Maryi wspólnej Matce, bo wam zwiastuję 

radosną nowinę, bo wam opowiadam wesele wielkie, jakie się stało całemu ludowi naszemu.

Bo oto przychodzi do was wasza Matka i wasza Królowa, a przychodzi, nie aby grozić, 

jak gdzie indziej, ale aby was pocieszyć. Tylko przypomniała sobie o naszym opuszczeniu 

i obawiając się, abyśmy nie ustali na siłach, pośpieszyła, aby nas pokrzepić na duchu.

Widziała, że zapominamy już dawnej ufności ku niej i miłości i owego serdecznego do 

niej nabożeństwa, bojąc się, żebyśmy w końcu i starej wiary nie zapomnieli, przychodzi 

do nas ożywić ją, a razem z nią wzbudzić nadzieję i miłość rozżarzyć. Ach! Ona nie 

zapomniała o nas nigdy, bo któraż Matka zdolna jest zapomnieć swe dzieci. 

Ale choćby matka, która o swych dzieciach zapomniała, to ja nie zapomnę – mówi Maryja 

– i tulić was do łona swego nigdy nie przestanę. A czemuż cierpimy? – powie ktoś – jeśli 

taką łaskawą i potężną Matkę mamy, co wszystko może u Boga! Bo i najlepsza Matka, 

dlatego, że kocha szczerze, rozumie swe dzieci i pragnie ich dobra, nieraz widząc, że 

dobroć Jej gorszy je tylko, psuje i ośmiela do złego, zostawia je Ojcu, a sama kryje się do 

czasu. 

O, biada wtedy przestępnemu dziecku, gdy je Ojciec zobaczy pozbawione Macierzyńskiej 

Opieki, wtedy je karze po ojcowsku wprawdzie, ale już mu nic nie przebacza, bo go nikt 

nie obroni. Bo tylko Matka ma śmiałość powstrzymać karzącą prawicę Jego, ale już mu 

nie okaże tego ojcowskiego miłosiernego Serca, jakie tylko wszechwładne słowo Matki 

odsłonić może.

Ale jakże szczęśliwe jest dziecię, gdy po takiej chłoście ujrzy znowu swą Matkę z 

rozpromienioną twarzą i wyciągniętymi ku Niej rękoma. O, jaka ona wtedy pożądana dla 

niego – o, jak stokroć droższa niż naprzód, już ono teraz pewne, że kara skończona, bo 

serce jego mu mówi, że ta Matka przebolała wszystkie jego boleści. Choć była ukrytą, to 

gwałt sobie zadawała, nie broniąc dziecięcia dla jego dobra, aby teraz już jej serce 

wytrzymać dłużej nie mogło. Teraz już do swego Serca dziecię przytuli i z objęć swoich 

nie da go wyrwać nikomu, i płaszczem Swojej opieki tak je osłoni, iż mu nic złego stać się 

nie może. Toteż dziatwa pędzi do niej co tchu i ukrywając się w jej objęciach, tak uspokaja 

swoje łkanie, tam jej mówi o swoich cierpieniach, tam jej robi słodkie wymówki, że 

opuściła dziatki, a Matka uradowana pociesza je i łzy obciera, i nawzajem słodko mu 

wymawia jego upór i zuchwałość, czym wywołuje serdeczne przyrzeczenie poprawy, a 

sama obiecuje, iż go już nigdy nie opuści. Takie spotkanie dzieci polskich z Niebieską ich 

Matką miało miejsce w Gietrzwałdzie. Takie uczucia wyrażała cała postać Najświętszej Maryi Panny, takimi uczuciami byli przejęci obecni tam pielgrzymi, to wyrażały ich łzy ich wołanie i takimi samymi uczuciami powinno być przejęte serce każdego dobrego Polaka.